2. STRATEJİK İŞBİRLİKLERİNDE OLUŞUM SÜRECİ
2.1. Stratejik Karar
Bir işletmenin analizi ile işe başlamak, işletmenin stratejik birliği oluşturma yolunda kendisinin pozisyonunu açıklığa kavuşturması açısından yararlıdır. Bu analiz sonucuna göre, stratejik bir seçenek olarak bir birlik oluşturma kararı değerlendirilmiş olur. stratejik karar üç alt aşamadan oluşur. Bunlar durum analizi, stratejik işbirliği potansiyelinin tanımlanması ve pay sahiplerinin değer (kazanç) potansiyelinin değerlendirilmesidir.
Bir işletmenin mevcut durumu en iyi, onun misyonuna, temel yeteneklerine ve yaratacağı değer potansiyeline bakarak anlaşılabilir.
İşletmelerin yararlanabilecekleri değer potansiyelleri Pazar, insan, finans ve işbirliği ile ilişkilidir. Değer potansiyellerinin bir yaşam eğrisi vardır. Bu yüzden eğrinin hangi aşamasında bulunulduğunun belirlenmesi için kazanç potansiyellerinin sürekli gözden geçirilmesi gereklidir. Son olarak işletme, misyonunda açıklanan genel amaçları başarmak için gerekli temel yeteneklere sahip olup olmadığını anlamalıdır.
Faaliyetleri tek başına yürütmek bazı nedenlerden ötürü artık çekiciliğini kaybetmektedir. Gelişmiş yada istikrarlı pazarlarda işletmelerin doğal büyümeleri çok yavaş ve pahalıdır. Bu yüzden bir ortakla işe girişmek daha elverişlidir. Diğer yandan hem odaklaşma hem de esnekliği gerektiren uluslar arası pazarlarda şirketlerin kendi kendilerine yetmeleri gün geçtikçe daha zor olmaktadır. Bu da stratejik birlik oluşturmanın itici güçlerinden bir tanesidir.
2.2. Stratejik Birliğin Biçimlendirilmesi
Stratejik birliği oluşturmaya karar verdikten sonra işbirliği alanı, işbirliğinin yoğunluğu ve çoğalma fırsatları gibi biçimlendirme konuları analiz edilmelidir.
İşbirliği alanı, işbirliğinin yönü ve ilişkili değer zinciri faaliyetleri ile belirlenir. Üç tip stratejik birlikten söz edilebilir. Yatay stratejik birlikler, aynı endüstride faaliyet gösteren rakiplerle oluşturulur. Genelde bu tür birlikler Ar-Ge amaçlıdır. Dikey stratejik birlikler, çeşitli değer zinciri faaliyetlerinde yer alan müşteriler yada tedarikçilerle oluşturulur. Çapraz stratejik birlikler ise diğer endüstrilerde faaliyet gösteren şirketlerle oluşturulur. Bu tür birliklere elektronik ve bilgisayar endüstrilerinde geniş olarak rastlanır.
Stratejik birliğin yoğunluğu; süre, kaynak tahsisatı ve biçimselleşme derecesine bağlıdır. Bu aşama, birliğin biçimlendirilmesinin ince ayarını oluşturur. Her şeyden önce ortaklar birliğin süresini saptamalıdır. Daha işbirliği sürecinin başında kısa dönemli yada uzun dönemli bir ilişkinin mi tercih edildiği ifade edilmelidir.
İşbirliğinden söz edildiğinde genelde ortaklığı iki işletmenin oluşturduğu düşünülür. Bununla birlikte, stratejik birliğe daha fazla işletme de dahil olabilir. Bu aşama, her birinin genel sisteme belirli yeteneklerle katkıda bulunduğu, farklı şirketler yada işletme birimleri ağını ortaya çıkarabilir. Çoğalma fırsatlarının analizi, işletme sistemleri ve süreçlerini, ürünleri ve hizmetleri, yetenekleri ve pazara ilişkin konuları kapsamalıdır.
2.3.Ortak Seçimi
Ortak seçimine ilişkin analiz şu üç konu üzerinde yoğunlaşmalıdır: Temel uyuşma, stratejik uyuşma ve kültürel uyuşma.
Temel Uyuşma:
Temel uyuşma, iki şirketin faaliyetleri ve uzmanlığının ortaya çıkacak kazanç potansiyelini artıracak şekilde birbirini tamamlamasıyla olanaklıdır.
Stratejik Uyuşma:
Birçok kişi, stratejik amaç yapılarının karşılaştırılabilirliğinin en önemli başarı faktörü olduğunu düşünür. Stratejik birlikler daima, işletmelerin toplam stratejisinin bir parçası olarak görülmelidir. Potansiyel bir ortağı ararken diğer bazı unsurlar yanında aşağıdaki noktalar da dikkate alınmalıdır. Bunlar,
- İşletme planlarının uyumu: Değer potansiyellerine, ürünlere, pazarlara ve bölgelere ilişkin stratejik amaçlar,
- Uygun olduğu düşünülen biçimlemenin (configuration) birlikte belirlenmesi,
- Amaçları gerçekleştirebilmek için ortak zaman dönemidir.
Kültürel Uyuşma:
Stratejik birliği oluşturan ortakların, diğer ortakların farklı kültürel özelliklerini kabul etmeye hazır olmaları, uzun dönemli işbirliği için kritik bir önem taşır. Kültürel profilleri çıkarma yoluyla, farklı kültürler arasında çatışma çıkabilecek alanlar önceden saptanabilir.
www.gencbilim.com