Yrd.Doç.Dr. Verda Canbey Özgüler
Anadolu Üniversitesi, İİBF, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü
Günümüzde yaşanan küreselleşme, artan teknolojik gelişmeler sonucu en çok tartışılan konulardan biri de “işçi” kavramıdır. İşçilerin beceri gerekliliği düzeyindeki artış ve çalışma koşullarında artan esneklik, yeni çalışma ortamları yaratmaktadır. Bunun yanı sıra ürün geliştirme ve yenilik boyutu düşünüldüğünde, oluşan bu yeni ekonomik çevre, işletmeler üzerinde rekabetçi baskı yaratmaktadır. Tarım ve sanayi devrimlerinden sonra yaşadığımız bilgi devriminde radikal değişmeler söz konusu olmaktadır. Endüstriyel dünyada işsizlik, yoksulluk getirmekteyken, günümüzde ise eğitimsizlik işsizlik anlamına gelmektedir[1].
“Bilgi İşçisi”, 1959 yılında P.Drucker ve tarafından tanımlanmıştır aynı yıllarda Fritz Machlup da bilgi işçilerinin yeni kapitalistler olduğunu belirterek bilgi işçisi terimini kullanmıştır. Daha sonra 1991’de Robert Reich, sembolik olarak “parmakları farede (bilgisayar Mouse’u) düşünceleri uzayda olan işçi, bilgi işçisidir” tanımını yapmıştır. Drucker’in bilgi toplumu, Castells’in network toplumu yada kablolu yeni ekonomi; tüm bu gelişmeler bilgi çalışması nedir?, bilgi işçisi kime denir? sorularını akla getirmektedir.
Genel olarak bilginin kullanılması ve geliştirilmesine yönelik işlerde çalışanlar bilgi işçisi olarak tanımlanmaktadır. İlk önceleri hizmetler sektörünün belli işlerinde, uçak bileti satıcılığı vs. bilgi işçisi denilmekte iken bugün tanım, beyin gücü ile çalışanları kapsayacak şekilde gelişmiştir. Şu anda geniş bir alanı kapsayan bilgi işçisi tanımlaması; bilgi üreticileri (bilim adamı, araştırmacı, uzman, yazılım mühendisleri, biyoteknoloji mühendisleri[2]....), bilgi taşıyıcıları (öğretmenler, kütüphaneciler, profesyonel iletişim işçileri...), bilgi işlemcileri (idari işler ve sekreterlik hizmetleri...), ve altyapı personeli (makine operatörleri, bakım personeli...) olarak sınıflandırılmaktadır.[3]
Bilgi sektörü, ekonominin diğer sektörlerinden daha verimli bir sektördür, yüksek verimli işgücü ve yapısı gereği bu böyle fakat, bu konuda yanlış ifadeler ve tanımlamalar da mevcuttur. Bunlar;
*Bilgi işçileri özellikle yeni bilgi yaratır.
*Bilgiye olan talep arttıkça, bilgi işçilerinin verimliliği ve arzı artar.
*Geleceğin işgücü piyasası günümüzün bir projeksiyonudur.
*Verim artışı ücret artışını da getirir.
Yeni ekonomide temel problem iş olmayışından değil, işgücü arzı eksikliğinden ortaya çıkmaktadır. Yeterli düzeyde beceriye sahip işgücünün olmayışı, eşitsizlik ve iş fırsatlarının iyi değerlendirilememesi ile eğitim ile ilgili problem bu sonucu doğurmaktadır.
Bilgi sektöründe, bilgi işçileri eğitimli ve entelektüeldir. Çok sayıda bilgi işi benzer özelliklere sahiptir. Bilgi işçisine olan talep, bu işçilerin verimliliğini arttırmaktadır. Bilgi ve beceri gerekleri gençler arasında yüksek oranda artma eğilimindedir. Yaşam boyu öğrenme kavramı özellikle bilgi işçileri için son derece önemlidir. Bilgi işçilerinin yarattığı ortam formel eğitimin yeniden ele alınması gerektiğini ortaya çıkarmaktadır[4]. Eğitim; hızlanan yapısal değişmelere, değişen çalışma ortamına ayak uydurabilecek bireyler yetiştirilmesini sağlamaya yönelik olmalıdır. Yeni eğitim fırsatları yaratılmalıdır[5]. Eğitim hem ekonomik büyüme, hem de insanların yaşam standardını yükseltmektedir[6].
Yeni ekonomide, işgücü arz ve talebinde önemli değişmeler olmuştur. Bilgi ekonomisi ile işgücü arzındaki heterojenlik artmıştır. Becerili işgücü gereği artmıştır[7].
Ekonomik başarı için bu kavramları içeren sermaye ve bilgi önemlidir. Üretim faktörü olarak bu işgücünün rolü azalmış, bilginin rolü artmıştır[8].
Bilgi ekonomisinde bilginin bu yeni kaynakları yanında, ekonomik sermaye ve yüksek teknoloji de önemli yer tutmaktadır. Yazılım yatırımları, pazarlama, ilişkilerin kalite derecesi son derece önemli olmaktadır.
Ekonomik büyümede bilginin çok boyutlu rolü vardır. Yüksek teknoloji sadece BİT yoğun değil aynı zamanda bilgi yoğundur. (ekonomik, sosyal ve kültürel sermayenin dengeli bileşimi biçiminde) Ayrıca, ekonomik sermaye uygulamalarında yenilik ve AR-GE’nin önemi de bilinmektedir.
Yaratıcı Bilgi Çalışması
Orijinal bilgi çalışması, daha önceden var olmayan bir şeyin yaratılabilmesi durumunda söz konusu olmaktadır. Tarihsel olarak da baktığımızda yeniliklerin çoğu bu şekilde orijinal bilgi çalışmasının ürünleridir ve insanların yaşam standardı üzerinde de olumlu etkide bulunmuşlardır[9].
İnternet ve diğer bilişim teknolojileri bilgi işçisinin çalışmalarında önemli yer tutar. Yakın bir gelecekte BİT’lerinin bilgi çalışmasını etkileyeceği düşünülmektedir.
1. Bilgi çalışması ile rutin çalışmayı birbirinden ayırt etmek gittikçe zorlaşacaktır.
2. Bir araya getirme, düzenleme, toplumsallaştırma konuları ile ilgili değişimler olacaktır. e-mail, Chat odaları, elektronik ortamlar daha çok seyahat etmemizi engellemektedir. Teknolojiyi kullanmak daha kolay ve konforlu olduğundan elektronik ilişkiler yüz yüze iletişimin yerini almaktadır.
3. Yeni bilgi yaratmak için ihtiyaç duyulan veriler internet yoluyla kolaylıkla elde edilebilmektedir. Günümüzde internet çalışma yaşamının önemli bir parçası durumundadır. İnternet, kütüphanelerin yerini almış, tıbbi teşhis, habercilik, mühendislik, diğer profesyonel faaliyetlerde de değişiklikler yaratmaya başlamıştır.
Yeni ekonomide sadece bilgi değil, bilgiye erişim de çok önemlidir. Şirketler entelektüel sermayeyi çekebilmelidirler. İnsan kaynağı kolay bulunur ama nitelikli, çözümleme yapabilen, yönetimsel açıdan önsezili, gerçekçi yeni ekonominin gereklerini tam anlamıyla yerine getirebilecek insan gücünü çekebilmek son derece önemlidir. Örneğin yeni ekonomide bilgi analistleri, uygun ve gerçekçi şekilde girdilere ulaşır, verileri analiz eder, teşhislerini koyar, tahmin yaparak müşteriler için en iyi çözüme ulaşırlar. Birkaç dakikada, kendi kişisel entelektüel sermayeleri ile firmaya önemli katkılarda bulunurlar
www.isguc.org
Bilgi İşçisi
Düzenli Mod
