“İş Kanunu’nun 76. maddesi; Çalışma Bakanlığı’nca lüzum görülecek işyerlerinde “İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğiyle ilgili çalışmalarda bulunmak üzere” bir İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulu kurulmasını hüküm altına almıştır.
İşyerlerinde işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmasını sağlamada etkin olacak bu kurul, bakanlığın çıkardığı İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları Hakkında Tüzük’ün 2. maddesine göre, sanayi işlerinin görüldüğü, altı aydan fazla sürekli işlerin yapıldığı ve en az 50 işçinin çalıştığı işyerlerinde kurulmak zorundadır. 50’den az işçi çalıştıran işyerlerinde adı geçen kurulun yasal olarak kurulması zorunluluğu yoktur.”[1]

İş güvenliğinde sorumluluk tek kişiye aitmiş gibi düşünülemez. Sevk ve idare kademesi, emniyet amiri, sendikalar nezaretçiler ve işçilerle ilgili kuruluş ve Bakanlıklar el ele vererek iş güvenliğini sağlamalıdır.

1.Makine koruyucularını,
2.Güvenli Çalışma metotlarını, takım ve avadanlıklarını,
3.Gerekli parayı,
4.Nezaretçi ve işçilerin eğitimini sağlamalıdır.[2]

1.İş güvenliği programını hazırlamalı, yürütüp kontrol etmeli,
2.Nezaretçi ve işçilere programı benimsetmeli,
3.İş güvenliği ekipleri kurmalı
4.Sevk ve idare kademesiyle işbirliği yapmalıdır.[3]

1.İş güvenliği komitesi çalışmalarını teşvik etmeli ve bu komitelerde görev almalı,
2.İş güvenliği programından beklenenleri benimsetip, kendilerine ve iş yerine yararlı olmalıdır.[4]

1.İş güvenliği eğitimini ve devamlı kontrolünü yapmalı,
2.İşçilerle işbirliği yapmalı,
3.Kısmındaki emniyetsiz hareket ve şartları ortadan kaldırmalı,

1.İş güvenliği kurallarını benimsemeli,
2.Emniyetsiz şartları rapor etmeli,
3.Kaza ihtimallerini ve yaralanmasız kazaları haber vermeli,
4.Hafif de olsa yaralanmaları bildirmeli,
5.İş güvenliği ekiplerinde görev almalı,
6.Tavsiyelerde bulunmalı,

“HESME (Health, Environment and Safety Management in Enterprises – İşletmelerde Sağlık, Çevre ve Güvenlik Yönetimi), Dünya Sağlık Örgütü’nün işletmelerde sağlık, güvenlik ve çevre yönetiminde iyi uygulamaların teşvik edilmesini hedefleyen uluslar arası bir programdır.”[8]
“Bu uluslar arası program, işletmelerde sağlık, güvenlik ve çevre yönetiminin iyi uygulamalarını gerçekleştirmeye yönelik teknik, ekonomik ve yönetsel yöntemleri kapsar. Sağlık, güvenlik ve çevre yönetiminin işlevlerinin, işletmenin genel yönetim sistemine entegrasyonu sonucunda; işyerinde sağlığın korunması ve geliştirilmesi, uygun çalışma ortamı ve koşulların oluşturulması, iş sağlığı ve güvenliği organizasyonunun geliştirilmesi söz konusu olacaktır. Aynı zamanda, işyerinin yakın çevresinin sağlığı üzerindeki etkilerini ve işyerinde üretilen ürünlerin genel sağlık ve çevre üzerine etkilerini incelemek de HESME programının özelliklerindendir.
Bir yandan genel çevre korunurken aynı zamanda işyeri sağlık ve güvenliğinin de geliştirilmesi hedeflenmektedir.”[9]
“HESME yaklaşımındaki iyi uygulamalar, işyerindeki ve işyeri dışındaki tüm sorumluların –çalışan gruplar, çeşitli alanlardaki uzmanlar, konuya ilişkin çalışmalarda bulunan sivil toplum örgütleri- katılımını sağlayarak, bu yönetim anlayışının sürekli gelişimini sağlayan bir süreçtir. Bu programın uygulanmasında “işçi-işveren-devlet” üçlü yapısı ile gönüllü kuruluşların katılımı amaçlanmaktadır.”[10]
“Geleneksel yaklaşımda; işyerlerinin sağlık ve güvenliği ile ilgili yönetim sistemi tartışmaları işyeri sınırları içinde kalırken, HESME programının gündeme getirdiği yeni yaklaşım; uygulanan üretim yöntemlerinin, atıkların ve üretilen ürünlerin çevreye ve bu ürünleri kullananlara verdiği zararları da dikkate alan daha geniş bir bakış açısını ve yeni yönetim sistemi tartışmalarını gündeme getirmektedir.”[11]

[1] Birleşik Metal İşçileri Sendikası, a.g.e., s. 153, 154.
[2] Milli Eğitim G. ve Spor Bak., İş Güvenliği (Monitör Yetiştirme Kursu Ders Notu), Ankara, 1988, s. 11.
[3] Milli Eğt. G. ve Spor Bak., İş Güvenliği (Monitör Yetiştirme Kursu Ders Notu), Ankara, 1988, s. 11,12.
[4] Milli Eğt. Genç.ve Spor Bak., İş Güvenliği (Monitör Yetiştirme Kursu Ders Notu), Ankara, 1988, s. 12.
[5] Milli Eğt. Genç.ve Spor Bak., İş Güvenliği (Monitör Yetiştirme Kursu Ders Notu), Ankara, 1988, s. 12.
[6] Milli Eğt. Genç.ve Spor Bak., İş Güvenliği (Monitör Yetiştirme Kursu Ders Notu), Ankara, 1988, s. 12.
[7] İSG (İşçi Sağlığı ve Güvenliği Dergisi), Sayı: 4, Yıl: 1, Kasım-Aralık 2001, s. 2.
[8] İSG (İşçi Sağlığı ve Güvenliği Dergisi), Sayı: 4, Yıl: 1, Kasım-Aralık 2001, s. 2.

[9] İSG (İşçi Sağlığı ve Güvenliği Dergisi), Sayı: 4, Yıl: 1, Kasım-Aralık 2001, s. 2.
[10] İSG (İşçi Sağlığı ve Güvenliği Dergisi), Sayı: 4, Yıl: 1, Kasım-Aralık 2001, s. 2.
[11] İSG (İşçi Sağlığı ve Güvenliği Dergisi), Sayı: 4, Yıl: 1, Kasım-Aralık 2001, s. 2.