İşletmeler için kültürel yapıya yönelik değişimler
Öncelikle soyut kavramlardan oluşan örgüt kültürünü ölçerken yabancı kaynaklı soru formundan yardım beklemek yerine uygulama yapılacak örgütleri tanıyarak onlara uygun soru formu geliştirilebilir.
Tüm kültürel faktörlerin ele alınması yerine sadece birkaç kültürel faktörün ele alınması yeterli olabilir.
Örgüt kültürü soyut kavramlardan oluşması için onun varlığının ya da sonuçlarının sayıya dökülmesini zorlaştırmaktadır.
Bu nedenle, örgüt kültürüne ilişkin çalışmaların gözlemlerle desteklenmesi sonuçların sağlıklı olmasını sağlayabilir. Çalışanlar açısından ise bugün için gelinen noktada örgüt kültürünün göz ardı edilemeyeceğidir.
Önemli olan kültürün ne denli bilinçli yaratılıp, geliştirildiği ve değiştirilebildiğidir. Eğer, kültür bilinçli yaratılacak ve geliştirilecek olursa çalışanlar da değişen koşullarda nasıl davranmaları gerektiğine ilişkin sonuçlar elde edebileceklerdir.
Kültürün değişebilir ve yönetilebilir özelliği örgütsel başarıda yöneticiler için de önemli bir avantaj olarak algılanmalı ve göz ardı edilmemelidir.
İŞ SAĞLIĞI İÇİN ERGONOMİK ÖNLEMLER
Modern yönetim teknikleri iş güvenliği ve ergonomi konularına önem vermeyi amaçlar.
Uygar yaşam standartlarının yayılıp benimsenmesi, işgörenlerin beklenti ve gereksinimlerini şekillendirir. İşgörenler her türlü ücret, yükselme ve ödüllendirme işlemlerinde göstermiş oldukları çabaların değerlendirilmesinin bir düzen içinde yapılmasını beklerler.
İşgörenler ile yönetim arasında iyi bir iletişim kurulması, verimli ve huzurlu bir iş düzeninin sağlanmasına yardımcı olur (Erkan, 2003: 290).
İş sağlığı ve güvenliği açısından ergonomik önlemler çalışanların fiziksel bütünlüğünü korumaları yanında, fiziksel, fizyolojik ve psikolojik yetkinliklerini en uygun biçimde kullanacakları en iyi çalışma ortamını sağlamayı ve çalışan gönencini gerçekleştirmeyi amaçlamaktadır
İşletme Denetimi
İş güvenliğine ilişkin önlemlerin alınıp alınmadığı öncelikle devleti ilgilendirir. Zira, işveren, devlet karşısında söz konusu önlemleri almakla yükümlü tutulmuştur.
Alınması gereken önlemlerin alınıp alınmadığının denetlenmesi yetkisi de devlete aittir ( İş K.m.91/I ). Ülkemizde sözkonusu denetim esas itibariyle devlet adına Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na bağlı iş müfettişlerince yerine getirilir (Tunçomağ, 1986).
İşyerinde iş kazası ve meslek hastalıklarını önlemek amacıyla yapılan denetimleri esas itibariyle dörde ayırmak mümkündür. Bunlar, genel denetim, önel denetim, iş kazası ve meslek hastalığı incelemesi ve şikayet üzerine yapılan denetimdir.
Bu denetim türlerinden genel denetimi olağan denetim, diğerlerini ise, olağan üstü ya da özel amaçlı denetim olarak ikili bir ayrım yapıldığı da görülmektedir (Süzek, 1985:133). İşyerinde doğabilecek mesleki risklerin önlenmesi amacıyla iş sağlığı ve güvenliği kurallarının tümüyle uygulanıp uygulanmadığını saptamak üzere yapılan denetimlere genel denetim denir(Arıcı,1999:93).
Stratejik İnsan Kaynakları Yönetişiminde İş Güvenlik Yönetim Psikolojisi
İşletmelerde çalışanların iş kazalarına uğramalarını ve meslek hastalıklarına tutulmalarını önlemek, sağlıklı ve güvenli çalışma ortamını oluşturmak için alınması gereken önlemler dizisine işgören sağlığı ve iş güvenliği diyebiliriz.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından sağlık "kişinin bedensel, ruhsal sosyal bakımdan tam iyilik halidir" şeklinde tanımlanmaktadır. İşgören sağlığı ise bütün mesleklerde, çalışanların fiziksel, ruhsal ve sosyal tam iyilik halinin takviyesini ve en yüksek düzeylerde sürdürülmesini iş koşulları ve kullanılan zararlı maddeler nedeniyle çalışanların sağlığına gelebilecek zararların önlenmesini, işgörenin psikolojik ve fizyolojik özelliklerine uygun yerlere yerleştirilmesini gerektirir.
Bu da işin insana, insanın işe adaptasyonu gibi çok geniş kapsamlı hizmetler zinciridir. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) tespitlerine göre dünyada her üç dakikada, bir işgören iş kazası veya meslek hastalığından ölmektedir. Her yıl dünyada ortalama 110 milyon çalışan iş kazası geçirmekte veya meslek hastalığına yakalanmaktadır.
Y. Doç. Dr. Akın MarşapAhmet Yesevi Üniversitesi TÜRTEP İşletme Bölümü, Ankara.