İNTERNET’TE İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ


Öncelikle son yıllardaki gelişmelere bakalım;

• İnternet'in gelişimiyle birlikte, iş ve teknoloji dünyası tarihindeki en büyük değişimi yaşarken, işe alım da bu değişime uyum sağladı.

• İnternet kavramının farklı bir boyut kazanması iş arayanların ufkunu tamamen geliştirdi ve iş arayanlar için sınırlar tamamen ortadan kalktı.

• Globalleşmenin gereği olan karşılıklı bilgi alışverişi kariyer geliştirme aracı olarak kullanılmaya başlandı.

• Son dokuz yılda, elektronik işe alım hızla yaygınlaştı. Fortune Magazine'de yayınlanan bir araştırmaya göre, 2002 yılı itibariyle, şirketlerin İnternet'ten işe alıma ayırdığı kaynak miktarı 1,7 milyar dolara yaklaşırken, 40.000 web sitesi bu pazardan bir pay kapabilmek için rekabet ediyor ve her geçen gün bu rekabete yeni bir site katılıyor.

Türkiye'nin de bu trendi izlediği ve 90'lı yılların sonundan bu yana açılmaya başlayan sitelerin sayısının bugün itibariyle yirmiyi geçtiği görülüyor. Andersen tarafından, 2000 ve 2001 yıllarında yapılan İnsan Kaynakları Araştırması'na göre, Türk şirketlerinin işe alımda interneti kullanma oranı 2001 yılında, 2000 yılına göre % 134'lük bir artış kaydetmiştir. Bu gelişim göz önünde bulundurularak, bu artışın önümüzdeki yıllarda daha da hızlanacağı öngörülüyor.

İnternet artık insan kaynakları bilgi yönetim sistemlerinin de ayrılmaz bir parçası olmuş ve son zamanlarda insan kaynakları profesyonellerinin aday bulmada yararlandığı bir araç durumuna gelmiştir.

Organizasyonlar, aday bulma sürecinde ya kendi web sitelerinden ya da şirketlere aday bulmalarında hizmet vermek amacıyla kurulmuş on-line kariyer sitelerinden yararlanmaktadırlar.

Günümüzde artık neredeyse her firma kendi web sitesine sahip. Şirket hakkında her türlü genel bilginin yer aldığı bu sitelerde, şirketin insan kaynakları politikaları da anlatılabilmekte ve ayrıca adayların başvurabilmeleri için bir adres ya da iş başvuru formu yer alabilmektedir.

İnsan kaynaklarının aday bulmada yararlandığı diğer elektronik yöntem de kariyer siteleri. Hem kurumlara hem de iş arayışında bulunan herkese yönelik hazırlanan bu internet siteleri aday bulmada şirketlere çok geniş bir aday havuzu sunmaktadır. Adaylara da birçok şirketin iş ilanına kolayca ulaşma ve başvurma imkanı tanımaktadır.

İşe alım siteleri adayların ilgisini daha çok çektiğinden, çoğu şirket bu sitelerin aday havuzundan faydalanmayı tercih ediyor. Böylece , şirketlerin çoğu, internet bazlı işe alım teknolojilerini bünyelerine işe alım siteleri ve/veya kurumsal web sitelerindeki insan kaynakları sayfaları aracılığıyla dahil etmiş oluyorlar.

Bu sitelerde adaylar ve kurumlar için ayrı ayrı bölümler bulunmaktadır.

Aday tarafında genellikle adayların hazırlamaları için standart bir özgeçmiş formatı bulunmakta bazı siteler adayların kendi hazırlamış oldukları özgeçmişlerini de ekleme imkanı tanımaktadırlar, iş ilanlarını çeşitli kriterlere göre arama ve ilanlara yaptıkları başvuruları takip etme gibi bölümler yer almaktadır. Böylece adaylar sitede yer alan tüm ilanları görme ve istediklerine başvurma imkanı bulmaktadır. Ayrıca başvurduğu pozisyonla ilgili şirketin göndermiş olduğu cevabı da görebilmektedir.

Kurumlar tarafında ise genel olarak ilan hazırlama, bu ilana başvuran adayları görüntüleme, çeşitli kriterlere göre aday arama ve adaylara gerekli görülen cevap mektuplarını gönderme gibi bölümler bulunmaktadır.

Firma yetkililerinin insan kaynakları hizmeti veren sitelerden beklentileri

• Bu beklentilerin başında ise "özgeçmiş veri bankasına erişim" yer alıyor.

• Ücret araştırması ve iş hukuku ile ilgili güncel bilgiler de firma yetkililerinin en çok ihtiyaç duydukları alanlar olarak sayılıyor.

• İnsan kaynakları ile dünyada ve Türkiye'den örnekler içeren ve güncel konulara değinen yazılara ve işçi, işveren ilişkileriyle ilgili yönlendirici bilgilere de ihtiyaç duyulduğu görülüyor.

Gizlilik ilkesi ışığında faaliyet gösteren bu sitelerde genellikle geniş bir başvuru havuzu yer almakta böylece kurumlar, yüz binlerce adaya kolayca ulaşma, bu adaylar arasından istenilen özelliklerdekileri kolayca ayırt etme imkanı bulmaktadırlar. Aday bulmada oldukça kolay ve hızlı bir yöntem olan bu tarz internet siteleri, günümüzde internet kullanıcılarının artmasıyla daha etkin hale gelmektedir.

Yapılan bir araştırma insan kaynakları profesyonellerinin %67'sinin interneti aday bulma aracı olarak kullandıklarını göstermiştir.

Aday bulmada internet kullanımı, insan kaynakları departmanına birçok yararı vardır: Daha fazla insana ulaşma, daha kolay erişim, zaman tasarrufu.

Bilişim Teknolojilerindeki bu hızlı gelişmelerin ışığında, yeni ekonomide kökleşmeyi hedefleyen firmalar, önce insan kaynaklarının dizaynını bu gelişmeler ışığında yenilemesi kaçınılmazdır. Ancak insan kaynaklarını desteklemek için herhangi bir yazılım (software) paketi uygulayanların oranı yüzde 52.8'de kalıyor.
İnsan kaynakları sistemine ait bilgilerini software paketi ile saklayanlar, bunu daha çok özlük işleri, ücret tarihçesi, personel çalışma saatlerinin takibi ve başvurular gibi alanlarda kullanıyor.
Performans ve eğitim bilgileri, iş tanımları kariyer planlama sistemi ve yetkinlikler gibi çağdaş alanlarda kullanım ortalaması daha düşük kalıyor.
Halen internette bir siteye sahip olanların oranı ise yüzde 75.6.

Dünyadaki pek çok örnek şirket insan kaynaklarına ait bilgileri saklamak ve işlemek için elektronik insan kaynakları sistemlerini kullanıyorlar ve bu sayede insan kaynaklarının operasyonel işlerine harcanan zamanın ve masrafların çoğundan kurtulmuş oluyorlar. Bu sistemler, istenen bilgilere kolay ulaşılmasını ve bilgilerin çeşitli analizlerle düzenli olarak raporlanmasını sağlayarak, hem şirket yöneticilerinin ve hem de insan kaynakları uzmanlarının insan kaynaklarının stratejik konularına yoğunlaşabilmelerine imkan tanıyor.

Çalışanlarının bilgiye daha çabuk ve kolay ulaşabilmesi amacıyla şirket içi iletişim için intranet ve elektronik duyuru sistemleri kullanan şirketlerin sayısı artıyor.

Özellikle internetin de iş hayatına girmesiyle internete de entegre olan bu sistemlerle şirketler hazırladıkları insan kaynakları sayfalarında firmalarına yetenekli personeli çekmek amacıyla şirketi tanıtma, sağladıkları iş imkanlarını duyurma, ve iş başvurularını toplama şansına sahip oluyorlar. Birçok firma, sağladığı maliyet, zaman ve lokasyon avantajlarından ötürü online işe alma yöntemini geleneksel işe alma yöntemlerine tercih ediyor.

Amerikada 1000 firma üzerinde yapılan bir araştırma 1999'da sağlanan işgücünün %20 sinin internet üzerinden gerçekleştirildiğini gösteriyor.

Şu anda çalışmak istediğiniz herhangi bir ülke için internet üzerinden ilan edilen pozisyonlara hızla ulaşabilir ve kariyer hedeflerinizi uluslararası boyutlara taşıyabilirsiniz. Bu şimdiye kadar bir ülke sınırları içerisinde kapalı kalmış işgücü potansiyelinin ülkelerarası paylaşılmasını hatta kıtalararası transferleri gündeme getiren bir özelliğin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Bugün internet aracılığı ile bir bilgisayar mühendisi istediği herhangi bir ülkede ilan edilen pozisyona başvurabilir ve kendisine daha önce ulaşmayı bile hayal edemediği bir kariyer olanağı yaratabilir. Veya; bir Telekomünikasyon Mühendisi kendisine kolaylıkla Çin'de veya Kanada 'da iş olanağı yaratabilir.

__________________
Simge Velipaşalar

Peki, iş ararken internet nasıl kullanılabilir?

1. Adım : İnternet üzerinde yayın yapan adreslerden en çok pozisyon bulunduranların ve adaylar tarafından en fazla ziyaret edilenlerinin tespit edilmesidir.

2. Adım: Adayların site üzerinde hazır bulunan özgeçmiş formunu eksiksiz olarak doldurmaları ve bu yolla veritabanına kaydolmalarıdır.
3. Adım: Siteye üye olan firmaların yayınladıkları ilanlara başvuru yaparak iş arama sürecini başlatmalarıdır.

Böylece adaylar, günde 24 saat, 7 gün istedikleri yerden iş başvurularını yapabilir, cevapları takip edebilir, tek bir özgeçmişle diledikleri kadar çok sayıda işe başvurabilirler.

Ayrıca, internet aracılığıyla başvurmak istenen pozisyonlarla ilgili çok detaylı iş tanımları ve firma bilgileri bulunmaktadır. Herhangi ilan edilen bir pozisyona başvurmadan önce işveren profillerinin incelenmesi daha sağlıklı sonuçlar ortaya çıkaracaktır.

Değişik bir boyutta işe alım potansiyelinin ortaya çıkması ile Internet üzerinde sadece bu konuda hizmet veren bir çok firma kurulmuştur.

Özellikle Amerika ve Avrupa da Personel Danışmanlığı firmaları da portföylerinde bulunan pozisyonları internet vasıtasıyla duyurmaya başlamışlardır.

Firmaların internet sayfalarında yer alan özgeçmiş formlarının adaylar tarafından doldurulması vasıtası ile oldukça değerli bir veritabanı oluşması sağlanmıştır.

Bu veritabanlarındaki özgeçmişler oldukça büyük sayılara ulaşmıştır. Bu kadar geniş bir veritabanını kontrol etmek için oldukça büyük teknolojik yatırımlar yapılması gerekmektedir.

Bu gelişmeler ışığında;

Firmaların bünyelerinde açık bulunan pozisyonlar için araştırma yapan personel veya insan kaynakları yöneticileri de bu kaynaklara ulaşma imkanını kolayca elde etmişlerdir. Özellikle işveren tarafı bu konudan oldukça büyük faydalar sağlamaktadır. Çünkü çok büyük bir aday veritabanına oldukça düşük bir ücret ödeyerek ulaşma imkanını elde etmişlerdir.

İşverenler, bu tür sitelerde yayınladıkları firma profilleri ile, firmalarının tanıtımlarını daha etkin bir şekilde yapabilmekte ve adaylara daha detaylı bilgiler aktarabilmektedirler. Firmalar, vizyonlar, hedefleri, firma kültürleri ve finansal yapıları ile bilgileri bu tür sayfalarda aktarabilmekte ve daha kalifiye işgücüne ulaşabilmektedirler.

Bu sitelere verdikleri reklamlarla, en fazla ziyaret edilen siteler arasında yer alan bu sitelerin ziyaretçi yoğunluğundan maximum seviyede faydalanabilmektedirler. Özellikle çok uluslu ve ismi çok bilinen firmalar bu tür internet siteleri vasıtası ile adaylara firmalarını daha yakından tanıtma imkanı yaratmışlar ve bu yolla daha kalifiye kişilere lokal market dışında da ulaşma imkanı elde etmişlerdir.

Siteler adaylara kariyer fuarları, personel arayan firmaların detaylı profilleri ve personel danışmanlığı firmaları ile ilgili bilgiler aktarmaktadırlar ve adaylara kariyerlerini nasıl geliştirecekleri konusunda bir takım profesyonelce hazırlanmış makalelerle yol göstermektedirler.

Bu konu başlıklarına ek olarak, adayın özgeçmişini oluştururken nelere dikkat edeceği, profesyonel özgeçmiş türleri, adayın mülakatlarda nasıl davranacağı, etkili mülakat teknikleri ve insan kaynakları ile ilgili farklı konularda bilgi edinmek için ideal kaynaklar haline gelmişleridir.

Bu global gelişmeler konvansiyonel ilan yöntemlerini ikinci plana itecek duruma gelmiştir. Gazete ilanlarının dar ve lokal markete yönelik olması ve pahalı bir yayım aracı haline gelmesi bu konunun gelişmesinde büyük rol oynamıştır. Ülkemizde ise bazı medya kuruluşları bu konunun öncülüğünü yapmış ve internetin yaygınlaşmasında oldukça önemli katkılar sağlamışlardır. Giderek ülkemizde de 'e-business' kavramının yaygınlaşmasıyla beraber, internetteki insan kaynakları siteleri en önemli işe alım aracı haline gelmektedirler.

SONUÇ:

Bilişim teknolojilerindeki hızlı gelişmelerle internet artık İnsan Kaynakları Yönetiminin de vazgeçilmez bir aracı olmuştur. İnternet bir ülke sınırları içerisinde kapalı kalmış işgücü potansiyelinin ülkelerarası paylaşılmasını hatta kıtalararası transferlerini gündeme getirmiştir. Teknolojik gelişmelere ayak uyduran insan kaynakları da internet aracılığıyla 7 gün 24 saat iş müracatlarını yönlendirmekte ve binlerce kalifiye elemanın kayıtlı bulunduğu veri tabanlarından faydalanmaktadır.


Bilgisayar Uzm. Aytürk KELEŞ

Atatürk Üniversitesi
Mühendislik fakültesi

Bilgisayar Uzm. Ali KELEŞ

Atatürk Üniversitesi
Eğitim fakültesi

__________________
Simge Velipaşalar