Veri Ambarları

Yazar: Enis Çetin
Veri ambarı,bir işletmenin ya da kuruluşun değişik birimleri tarafından canlı sistemler aracılığı ile toplanan bilgilerin,gelecekte kullanılabilecek ya da değerlendirilebilecek olanlarının arka planda üst üste yığılarak birleştirilmesinden oluşan büyük çaplı bir veri deposudur. Çağımızın ticari kurumlarında kullanılan bilgi sistemleri iki ayrı başlık altında toplanabilir. ...
A) Canlı Sistemler : Bu sistemlerde en güncel veriler bulunur ve ulaşılabilirlik esastır,yani veriye en kısa sürede erişmek,işlemleri en kısa sürede gerçeklemek hedeflenir.Örneğin süper markette bir satış işleminin olabildiğince çabuk bitirilmesi istenir.Bu sebeplerden dolayı canlı sistemler on-line olarak tasarlanırlar.
B) Karar Destek Sistemleri : Bu sistemlerde yer alan veriler çeşitli inceleme ve araştırmalardan geçirilerek,idarecilerin gelecekte kurumun produktivitesini artırmasını,geleceğe yönelik kurum politikalarının belirlenmesini ve buna benzer yönetimsel kararların alınmasını kolaylaştırır.Karar destek sistemlerinde veriye en kısa sürede erişmek esas değildir ve bu çoğu zamanda önemli değildir.Burada önemli olan performanstır.Karar Destek Sistemlerinde biriken veriler Canlı Sistemlerde bulunan verilere göre daha büyük ebattadır,dolayısı ile bu veriler üzerinde herhangi bir inceleme ya da araştırma yapmak sistem kaynaklarını aşırı yorar ve uzun sürelere yol açar.
Veri ambarına bir karar destek sistemi diyebiliriz.Canlı sistemlere kaydedilen veriler belirli peryotlarla veri ambarlarına aktarılırlar.Bu peryodun seçimi bütünüyle veri ambarını kullanan kurumun ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir ve 1 gün ya da 1 ay gibi çok değişken olabilir.Buradan da anlaşılacağı üzere veri ambarları Off-line olarak çalışırlar.Veri ambarı içerisindeki kayıtlar çoğunlukla güncel veriler değildir.
Veri Madenciliği,eldeki verilerden üstü kapalı,çok net olmayan, önceden bilinmeyen ancak potansiyel olarak kullanışlı bilginin çıkarılmasıdır.Bu da;kümeleme,veri özetleme,değişikliklerin analizi,sapmaların tespiti gibi belirli sayıda yaklaşımları içerir.(William J.Frawley,Gregory Piatetsky-Shapiro,Cristopher J.Matheus)
Temel olarak ,veri madenciliği veri setleri arasındaki desenlerin ya da düzenin verinin analizi ve yazılım tekniklerinin kullanılması ile ilgilidir.Veriler arasındaki ilişkiyi,kuralları ve özellikleri belirlemekten bilgisayar sorumludur.Amaç,daha önceden fark edilmemiş veri desenlerini tespit edebilmektir.
Veri madenciliği,veri tabanları,istatistik ve yapay zeka gibi bilgi yönetimi alt bileşenlerinin kavramlarına dayalı teknikleri kullanır.
Veri madenciliğinin gelecek yıllar için üstlenmiş olduğu misyon hakkında fikir sahibi olmak için dünyanın önde gelen araştırma ve danışmanlık firmalarından açıklanan rakamları dikkate aldığımızda ,veri madenciliğinin gelecekte oldukça popüler bir konu olacağını öngörebiliriz.Örneğin,Garthner Group Araştırma şirketi,gelecek 10 yıl içinde,hedef pazarlarda veri madenciliği kullanımının yüzde 80’lere ulaşacağı tahmininde bulunuyor.Diğer taraftan META Group ise Veri Madenciliği pazarının bu yıl 800 milyon dolara yükseleceği yönünde tahminlerde bulunuyor.
Ülkemiz pazarına son dönemlerde yeni yeni girmeye başlayan veri madenciliği kavramının,Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde birbirinden çok farklı alanlarda aynı amaçla kullanıldığını görüyoruz.Pazarlama ve satış alanında hedef pazarların tespitinde,müşteri ilişkilerinin yönetiminde,sepet analizinde,çapraz satışlarda ve müşteri hatırlamada sık sık veri madenciliğinden yararlanılmaktadır.Veri kaynaklarını işlemek için müşteri kartı bilgilerinin kaydedilmesinde,müşteri şikayetlerinin incelenmesinde,life style çalışmalarında,web ve e-ticarette veri madenciliği oldukça büyük işleve sahiptir.
Hazırlayan
Enis Çetin
Kaynaklar
Melikşah Karakaş Bilgi Teknolojileri Uzmanı www.bilgiyonetimi.org
A.Cüneyt Tantuğ İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi

__________________
Müslüm Doğan
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
İnsan Kaynakları Yönetimi Programı
Yüksek Lisans Öğrencisi