Yetkinlikler ve Kullanım Alanları
Yetkinlikler; kurumsal başarı, üstün kişisel performans ve iş sonuçlarına katkının ortaya çıkması için gereken gözlemlenebilen, ölçümlenebilen, geliştirilen yetenek, bilgi ve davranışlardır. Peki yetkinlikler nasıl olmalıdır ve modellenmelidir.
Yetkinlikler Nasıl Olmalıdır?
Şirketlerde yaygınlıkla kullanılmaya başlanan ‘yetkinlikler’in etkili olabilmesi ve kullanım amacına ulaşabilmesi için sahip olması gereken özellikler aşağıda sıralanmıştır. Yetkinlik modeli oluşturulurken bu konulara özen gösterilmesi, modelin şirket içinde benimsenmesi ve uygulanması için önem taşımaktadır.
Yetkinlikler;
• Gözlemlenebilir (davranış göstergeleri bazında tanımlanan)
• Anlaşılır (her kademe ve fonksiyondaki çalışan tarafından benimsenen, şirket içinde kullanılan dil ve terminolojiyi yansıtan)
• Geliştirilebilir (gelecek odaklı, muhtemel değişiklikleri göz önünde bulunduran)
olmalıdır.
İnsan Kaynakları Yönetimi’nde yetkinliklerin kullanılmasının nedenlerinin başında değişim gelmektedir.
• Teknolojiyle beraber yeni iş fırsatlarının ortaya çıkması,
• Küreselleşmenin getirdiği değişiklikler,
• Artan talebi karşılamak amacıyla daha verimli ve etkili müşteri hizmeti sağlama
işlerin ve iş yapış şekillerindeki değişikliklerin,
• Yatay organizasyon yapıları, proje bazlı yönetim, takım odaklı çalışma
• Dış kaynakların kullanılması (danışmanlar, taşeronlar, vb.)
• Uzaktan erişimli işlerin ortaya çıkması, esnek iş saatleri, evden çalışma
yönetimde ve kurumsal hayattaki değişikliklerinin,
• İstenen yetkinliklerde uzmanlaşmış eleman bulma güçlüğü
• Şirketin iş hedeflerine ulaşmada insan kaynağının kritik rol oynaması
• İş hedefleri ile çalışan hedeflerinin uyumlandırılması
ise İnsan Kaynakları’ndaki değişimlerin başında gelmektedir.
Yetkinlik Modeli Oluşturma
Yetkinlik modeli oluşturulurken öncelikle şirket stratejilerinin tanımlanması daha sonra bu stratejilerin gerçekleştirilmesi için yapılması gerekenlerin ‘iş’ler bazında belirlenmesi ve bu doğrultuda ‘iş’lerin yapılabilmesi için gerekli yetkinliklerin (bilgi, beceri, yetenek, kişilik özelliği, davranış) tanımlanması gerekmektedir.
Bu akış aşağıda özetlenmektedir.
1 -Şirket Stratejisi.
Soru: Şirketin stratejisi nedir?
2- Şirket stratejisinin gerçekleştirilmesi için yapılacak işler.
Soru: Stratejisinin gerçekleşmesine yönelik iş sonuçları nelerdir?
3- Belirlenen işlerin yapılabilmesi için gerekli ‘yetkinlikler’
Soru: Stratejiyi başarılı bir şekilde uygulayabilmek için kişilerde olması gereken yetkinlikler nelerdir?
Neden İnsan Kaynaklarında Yetkinlikler?
Yetkinlikler ile;
• Kurumsal strateji ile İnsan Kaynakları Yönetimi’nin bütünleşmesi mümkün olmaktadır,
• Şirketin etkililiğini tanımlarken ortak dil kullanılmaktadır,
• İnsan Kaynakları fonksiyonları standart hale gelmektedir,
• Kurum, grup ve birey performansının değerlendirilmesi tutarlı olmaktadır.
Yetkinlikler şirket gereksinimleri ve kullanım amaçları doğrultusunda farklı kategorilerde ele alınabilmektedir.Bu kategoriler aşağıda tanımlanmıştır.
Temel Yetkinlikler
• İş stratejilerinin ve kurum değerlerinin gerçekleştirilmesi esası
• Üstün performans için önemli olan davranış ve beceriler
• Tüm çalışanlara uygun olması
Fonksiyonel Yetkinlikler
• Belirli bir iş ailesi ya da fonksiyonda başarı için gereklidir.
• Genellikle teknik ya da mesleki bilgiyi içerir.
• Tüm organizasyon için değil belli bir rol/fonksiyondaki davranışları kapsar.
Yönetsel Yetkinlikler
• Yönetim kademesi kapsamında üstün performans için önemli davranış ve beceriler
• Yönetim kademesinde görev alan çalışanlara mevcut olması gerekir
Yetkinliklerin Kullanım Alanları
Şirketlerde yetkinlikler, insan kaynakları (İK) sistemleri ile entegre edildiği zaman etkili olarak kullanılmaktadırlar. Farklı İK sistemlerinin ortak paydasını oluşturan yetkinlikler, şirket stratejisi ile İK yönetimi’nin bütünleştirilmesi ve İK fonksiyonları arasında standardizasyonun sağlanmasına olanak vermektedir.
Yetkinliklerin kullanıldığı temel İK sistemleri ve kullanım amaçları aşağıda özetlenmiştir:
İşe Alım ve Yerleştirme
• İş gereklilikleri doğrultusunda değerlendirme kriterlerinin (yetkinlikler) belirlenmesi
• Değerlendirme yöntemlerinin seçimi ve tasarımı
Performans Yönetimi
• Şirket hedeflerini destekleyen, etkin performansı oluşturan davranışların tanımlanması, hedeflerin belirlenmesi, geribildirim ve yönlendirme sağlanması
Eğitim ve Gelişim
• Kurumsal ve bireysel gelişim ihtiyaçlarının belirlenmesi
• Gelecekteki roller için gerekli yetkinliklerin belirlenmesi
Kariyer Yönetimi
• Terfi, rotasyon vb uygulamalarda iş ile ilgili kriterlerin belirlenmesi
• Kişi-iş uyumunun sağlanması
• Gelişim alanlarının net olarak ortaya konması,
Yetkinliklerini kullanıldığı diğer ik sistemleri de asağıdaki şekilde sıralanmıştır.
• Kurumsal Kültür değişimi
• Şirket hedeflerine ulaşma / rekabet edebilme
• Yedekleme Planları
• Profesyonel gelişim
• Beceri analizi
• Esnek Rollerin daha iyi anlaşılması
• İK stratejisinin bütünleştirilmesi
• Standartların ve kalitenin sağlanması
• Ödüllendirme
• Çalışanları motive etme
• Etkililiğin ve verimliliğin arttırılması
Yetkinlikler ve Kullanım Alanları
Düzenli Mod
