Birleşme/ Satın Alma Süreci :
Bir birleşme/satın almada üç kritik aşama vardır (Merging For Success, 2002) :
1. Birleşme öncesi: Birleşmenin açıklanmasını takiben, satın alınan örgüt can sıkıcı bir zaman diliminin içerisine girer. Bu durumda çok fazla belirsizlik ve kullanılabilir çok az kesin bilgi vardır. Bu dönem liderler için yönetilmesi en zor ve en çok çaba gösterilen dönemdir.
2. Birleşme: İki örgüt adım adım birleşme faaliyetlerine başlarlar. Bu dönem çok yoğun ama yönlendirme ve kılavuzluk etmenin en yoğun olduğu dönemdir.
3. Birleşme Sonrası: Bütün sistemler uyumlaştırıldığı zaman yeni örgütün ilerleyişi ve bakım konusu başlar. Liderin rolü geleneksel olarak günlük operasyonların yönetimine döner.
Birleşme sırasında yöneticilerin bir birleşme/satın alma yeteneği yaratabilmek için odaklanabilecekleri altı temel yetenek kategorisi vardır (Merging For Success, 2002):
1. Duygusal Kabul: Tüm çalışanların birleşme/satın almalarda aşırı kızgınlık ve üzüntüden mutluluğa doğru bu tür duyguları deneyimlediği kabul edilmelidir. Bir lider bu tür duygusal çöküntülerle başa çıkabilmelidir.
2. İş Ve Müşteri Odağı: Yöneticiler çalışanları işlerine odaklayabilmeli ve müşterilerin ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlayabilmelidirler. Bu, sürdürülebilir performans hedefleri ve hangi projelerin durdurulup hangilerinin devam ettirileceği anlamına da gelebilir. Süreçlere gün be gün dahil olmak duygusal desteği arttıracaktır.
3. Haberleşme Küpü: Satın alınan örgütün altyapısı ve birleşme için uzun dönemli strateji hususunda mümkün olduğunca fazla bilgi araştırılmalı ve temin edilmelidir. Gayri resmi geri dönüşüm sistemleri kurulmalı ve iki yönlü iletişimin gelişmesine yardımcı olmak için üst yönetimle ilişkiler sürdürülmelidir.
4. Motivasyon ve Teşvikler: Yöneticiler, en değerli çalışanlarıyla konuşarak onların motivasyonlarını koruyabilmek için ihtiyaçlarını anlamaya çalışmalıdırlar. Ayrıca parasal teşviklerde de pozitif ve cömert olunabilinmelidir.
5. Yaratıcılık Ve İlgi: Çalışanlar, sıradan engellere takılmadan yaratıcı yöntemler bulabilmeleri için cesaretlendirilmelidirler. Yöneticiler, çalışanlara bunun her şeyi daha iyiye değiştirmek için bir fırsat olduğunu hatırlatabilmelidirler.
6. Birleşme Ve Satın Almayı Kavramak: Birleşme/satın alma ilanından sonra genellikle hangi faaliyetlerin oluştuğundan yöneticilerin emin olmaları gerekmektedir. Yöneticiler hata yapabileceklerini bilmeli ama kar/zarar rakamına ve müşteri ihtiyaçlarını karşılamaya odaklanmalıdırlar ve bütünleşmede, iletişimde ve karar vermede hızlı olabilmelidirler
Kısaca özetleyip bu süreci aday belirleme ve aday belirlendikten sonra olmak üzere iki kısımda ele alacak olursak (Birleşmeler Ve Satın Almalar, 2003):
Aday belirlenmeden :
Satış alternatifinin değerlendirilmesi (satış ile devamın farkları)
Danışman seçilmesi
Şirketin danışman tarafından (/ile birlikte) incelenmesi
Stratejilerin belirlenmesi (Birleşme kriterleri, hedef tanımlama)
Tanıtım dokümanlarının hazırlanması
Firma değerlemesi
Yurtiçi ve uluslararası alıcı adaylarının belirlenmesi
Adaylara erişim
Adaylardan ilgilenenlerin tespiti
Aday belirlendikten sonra ;
Gizlilik anlaşması
Adayın bilgilendirilmesi:, finansal analiz ve projeksiyonlar, soru/cevap, veri odası
Görüşmeler, niyetler
Birleşme kriterleri (sebep/motivasyon) (ürün/servis, süreç, lokasyon, teknoloji, büyüklük, değer, insan)
İlk teklif: İlgi mektubu
Vergi yapısı
Ayrıntılı tetkik (vergi, mali, legal)
Finansal modelleme
Finansal yapılandırma
Son anlaşmalar (hisse satış anlaşması, hissedarlar arası anlaşma, şirket ana sözleşmesi değişimi, çalışana yönelik anlaşmalar, resmi onaylar, yan anlaşmalar) ve sonuçlandırma
Anlaşma sonrası konular (Takım oluşturma, denetimler, bilgi sistemleri entegrasyonu, finansal raporlama sistemleri, yeni çalışma stratejileri oluşturma ve hayata geçirme, birleşme amaçlarını ve sinerjileri oluşturma)
4. Avantaj ve Dezavantajları :
4.1. Avantajları.
• Birleşme sonucu büyük ölçekte faaliyette bulunma, mevcut makine ve gereçlerin daha verimli bir şekilde kullanılmasına olanak verdiği gibi üretimin, pahalı olmakla beraber, verimi ve kapasitesi daha yüksek makinelerle gerçekleştirilmesini ekonomik açıdan haklı kılabilir.
• Birleşme, firmalar arası teknik bilgi akışını kolaylaştırdığı gibi büyük araştırma geliştirme projelerinin uygulanmasına da olanak verebilir. Büyük çaplı araştırma ve geliştirme faaliyetleri, ancak büyük firmalar tarafından finanse edilebilir.
• Bir merkezde toplanan, bir merkezden yönetilmesi yararlı görülen faaliyetlerin başında araştırma faaliyetleri yer alır. Araştırma faaliyetlerinin sonucundan; çeşitli bölümler yararlanmak olanağını elde ederler. Bu nedenle tek firma açısından, firmanın ölçeğinin küçük olması nedeniyle ekonomik bulunmayan bir araştırma geliştirme projesi, birleşme halinde ekonomik hale gelebilir ve finansmanı daha kolaylıkla sağlanabilir.
• Birleşme sonucunda firmanın büyümesi, piyasadaki gücünü, ağırlığını arttırdığı gibi, pazarlama fonksiyonunun da etkili biçimde yürütülmesine olanak verebilir. Örneğin firma, tüketicileri, rakiplerinden ziyade, kendi ürettiği mal ve hizmetleri almaya zorlayabilir; birleşen firmalar birbirinin tamamlayıcısı mallar üretiyorlarsa, şartlı veya bağlı satışlar yapabilir; izlenecek fiyat politikasıyla potansiyel rakiplerin o alana girmeleri önlenebilir. Dağıtım kanalları birleştirilebilir, dağıtımda etkinlik arttırılabilir.
• Firma, büyümenin bir sonucu olarak bazı girdilerini daha ucuza temin etmek olanağını elde edebilir. Alımlar büyüdükçe miktar iskontosunun artması, büyük parti mal alışlarında taşıma giderlerinde sağlanan tasarruf, daha ucuz girdi temini olanağına kavuşabilir.
• Organizasyon alanında da birleşme önemli tasarruflar getirebilir. Firmalarda aynı fonksiyonları yapan servislerin birleştirilmesi (muhasebe, finansman, pazarlama, personel gibi) yoluyla hizmetlerin görülmesindeki çiftelik giderileceği, bunun sonucu önemli personel tasarrufu sağlanabileceği gibi, daha iyi bir teşvik sistemi ile personelin yaratıcılık kapasitesi geliştirilebilir.
• Birleşme sayesinde firma faaliyette bulunduğu sanayi dallarının sayısını arttırarak gelirlerindeki istikrarsızlığı ve dalgalanmaları da giderebilir.
• Pek çok küçük şirket, büyük şirketlerle, küçük şirketinin başarısı için gerekli olan şartları sağlayabildiği için birleşmektedir. Küçük şirket, özel bir ürün geliştirmiş ancak bu ürünü büyük ölçekte üretebilecek ve pazarlayabilecek mühendislik ve satış organizasyonlarından yoksun olabilir. Şirket böyle bir durumda, gerekli mühendislik ve satış çalışmalarına sıfırdan başlayabilir, ancak, bu servisleri her iki şirkete de rahat rahat yetecek kadar verebilecek durumda olan bir büyük şirketle birleşmek daha çabuk ve daha az maliyetli olabilir. Böyle bir durumda bu iki şirketin tamamlayıcı kaynakları var demektir. Her şirket diğerinin ihtiyacı olana sahiptir ve birleşmek ekonomik açıdan anlamlıdır. Bu iki şirketin birleşerek oluşturacakları değer, birleşme öncesi toplam değerlerinden daha fazla olacaktır (sinerji etkisi). Her iki şirkette kendinde olmayan ve kendi başına temin etmeye çalışsa da çok daha pahalıya mal edeceği bir şeye, birleşme sayesinde daha az maliyetle kavuşmuş olacaktır.
• Kaynakların verimli kullanımı konusu özelikle ülkemiz gibi kapasite kullanım oranı hayli düşük ekonomiler için özel bir önem arz etmektedir. Esasen, ağırlıklı olarak küçük ölçekli işletmelerden oluşan ekonomilerde bu sorun mevcuttur. Aynı makinelere sahip, ancak makine kapasitesinin % 40 ve % 50’sini kullanacak şekilde sipariş ve üretim programı olan iki küçük şirket birleşerek, bu makinelerin yalnızca birini kullanarak, % 90 gibi bir kapasite kullanım oranıyla aynı miktarda malı üretebilecektir. Ayrıca diğer makineyi elden çıkararak hem kendilerine hem de başka alanlara yatırım yapmak üzere kaynak sağlayabilir.
• Sürekli gerçekleşen teknolojik değişikler, her geçen gün şiddetlenen uluslararası rekabet, ve hepsinden öte, ardı arkası kesilmeyen maliyetleri düşürme talepleri, birleşmelerin altında yatan ve her geçen yıl daha yüksek oranda gerçekleşmesine sebep olan nedenlerdir
• Dinamik pazar koşullarında şirketler genel ekonominin ve içinde bulundukları sektörlerin büyüme hızına yetişmek zorundadırlar. Bunu gerçekleştiremeyenlerin ise bu durum süreklilik arz ederse, varlıklarını korumakta güçlük çekecekleri açıktır. Diğer bir ifade ile, zaman şirketin lehine ve aleyhine olabilecek önemli bir faktördür. Şirket kendi olanaklarıyla gerekli büyüme hızını tutturamıyorsa bir problem var demektir ve büyüme hızı yüksek bir şirketle birleşmek çözüm olabilir.
• Şirketler birleşerek, piyasadan ayrı ayrı bulup borçlanabilecekleri faiz oranından daha düşük faiz oranlarıyla borç bulabileceklerdir.
• Özelikle yüksek teknoloji gerektiren sektörlerde AR-GE’nin önemi ve ağırlığı büyüktür bu sektörler AR-GE’ye karşı çok duyarlıdırlar ve ürünlerin üretim öncesi safhaları çok zahmetli, uzun süreli ve dolayısıyla yüksek maliyetli olabilmektedir. Büyük çaplı araştırma ve geliştirme faaliyetlerinin ancak büyük ve güçlü şirketler tarafından finanse edilebileceği göz önüne alınarak, bu sektörlerde birleşmelerin faydalı olacağı söylenebilir. Böylece teknoloji transferi gerçekleşecek ve araştırma safhasındaki çiftelik de önlenerek, bunun maliyeti başka projelere aktarılabilecektir.
4.2. Dezavantajları:
• Kontrol Kaybı
• Kültür Çatışması
• Çıkar Çatışmaları
• Beklenen Değerlerin Oluşmaması
• Verilen Garantiler Nedeniyle Yükümlülük Altına Girilmesi
• Ortaklıklarda Zamanla Şirketin Tamamen İyi Olmayan Şartlarla Yitirilmesi