Prof.Dr. Yıldız KUZGUN

Meslek, kazanç elde etmek için yapılan faaliyet olarak tanımlansa da insanların meslek edinmelerinde tek etmen kazanç değildir. Meslek bireye bağımsızlık, güvence, bir gruba ait olma, tanınma gibi gereksinimlerini karşılama olanağı da sağlar. Bunlardan daha önemlisi mesleğin özü gerçekleştirme yolu olmasıdır. Sağlıklı insan çalışarak, bir şeyler üreterek güzli güçlerini kullanır ve geliştirir, bundan haz ve doyum sağlar. Bunun için paraya gereksinimi olmayan insanların da bir meslek edinip çalıştıklarını, bazı kimselerin az gelir getiren bir mesleği daha çok gelir sağlayabilecekleri mesleklere tercih ettiklerini görmekteyiz. Çünkü meslek para kazanmanını ötesinde, gizli güçleri kullanma, dünyayı güzelleştirme aracıdır.
Meslek kişinin kimliğinin en önemli kaynağı olup, aynı zamanda onun çevresinden saygı görmesine, toplumda bir yer edinmesine ve işe yaradığı duygusunu yaşamasına olanak sağlar. Meslek etkinlikleri ile kişi kapasitesini kullanır, bir şeyler üretir ve yaratır. Bu etkinliklerden duyulan haz ve sağlanan doyum genel yaşama da yansır. Aynı şekilde, çalışma yaşamındaki huzursuzluk ve doyumsuzluk da kişinin psikolojik sağlığını bozar. Çalışma yaşamındaki mutsuzluğun en önemli nedeni ise kişinin seçtiği mesleğin niteliklerine uygun olmamasıdır.
Günümzde meslek türü, bir kimsenin değil meslekleri yaşantıları yolu ile tanımasına hatta isimlerini bile öğrenmesine olanak bulamayacağı kadar artmıştır. Teknolojinin ilerlemesi ile bazı meslekler çalışma hayatından silinmekte ya da bazı değişkliklerle varlığını sürdürebilmektedir. Mesleklerde uzmanlaşma artmakta ve her bir uzmanlık alanı ayrı bir meslek olarak adlandırılmaktadır. Teknoloji ilerledikçe bu hızlı değişim sürüp gidecek vew bu değişimi izlemek giderek güçleşecektir.
Günümüzde, sanayileşmiş toplumlarda, artık gençlerin görerek, yaşayarak meslekleri tanıma olanağı çok sınırlıdır. Çünkü bir çocuğun anne babasının işini gözleme ve ona katılma olanağına sahip olması bir yana dursun onların ne yaptıkları hakkında bir fikir sahibi olma olanağı bile yoktur.
Çağımızda meslek seçiminin bir sorun haline gelmesinin bir diğer nedeni de özgürlüklerin genişlemesi, bireyin kendi yaşam biçimini seçmesi ve kararının sorumluluğunu taşıması gerektiği görüşünün benimsenmesidir.
Bugün demeokratik toplumlarda insan kendi yönünü çizme ve yaşamı hakkında karar verme özgürlüğüne sahiptir. Bir meslek sahibi olma konusunda kişinin seçme özgürlüğünü kullanması bir hak olmaktan öte, çağdaş insan olmanın bir gereğidir.
Bireyin seçme çzgürlüğünü doğru tercihler yapabilme doğrultusunda kullanabilmesi için, neyi niçin istediğini, ne gibi bedensel, zihinsel ve ekonomik olanaklara sahip olduğunu bilmesi yani kendini tanıması gerekir. Aynı şekilde, sağlıklı bir seçim için mevcut seçenekleri, gerektirdiği nitelikler ve sağladıkları olanaklar açısından değerlendirmek gereklidir. Yetenek ve ilgilerin tanımlanması ve ölçülmesi, istek ve ihtiyaçların gerisindeki dinamikler konusunda psikoloji biliminin verileri giderek zenginleşmekte, insan hakkındaki bilgimiz giderek artmaktadır. Aynı şekilde meslek ve eğitim seçeneklerinin her birini, gerektirdiği nitelikler ve sağladığı olanaklar açısından değerlendiren araştırmalar yapılmakta, eserler yayınlanmaktadır.
KAYNAK: Meslek Rehberliği ve Danışmanlığına Giriş (Prof.Dr.Yıldız Kuzgun)

__________________
Müslüm Doğan
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
İnsan Kaynakları Yönetimi Programı
Yüksek Lisans Öğrencisi