Kariyer planlama ve kariyer yönetimi


Kariyer planlama ve kariyer yönetimi hem kurumun başarısında hem de bireyin gelişiminde büyük önem taşıyor. Bu sürece profesyonelce yön veren kurumlar kazanıyor.


İnsanlar yaşamlarının büyük bir kısmını çalışarak geçirdiğinden, iş onlar için yaşamsal bir faktördür. Dolayısıyla, çalışan her bireyin, yaşamını planlayabilmek için, mesleğindeki ilerleme olanaklarını yani kariyer fırsatlarını iyi anlaması gerekir. Destekleyici ve anlayışlı yöneticiler, çalışanların meslekte ilerlemesinin önemini anlayan yöneticilerdir. Çalışanların şirkette kalmasını sağlayan yöneticiler de bunlardır.


Kariyer Planlama, çalışanların değerleri ve ihtiyaçları ile iş deneyimleri ve fırsatları arasında en uygun ilişkiyi kurmayı amaçlayan bir sorun çözme ve karar alma sürecidir. Çalışanların daha mutlu ve işlerinde daha verimli olmalarını sağlar. Geleceğini tahmin edebilen, kendisini neyin beklediğini bilen, amacını ona göre belirleyen, yüksek motivasyona sahip, kendini işine adayan çalışanlar yaratır.


Kariyer Yönetimi, kişinin kendisi ve çevresi ile ilgili farkındalığı artırarak kariyer amaçları belirlemesini, geribildirim almasını ve kariyerindeki ilerlemeyi ele alan bir süreçtir.


Kariyer Yönetiminin Adımları


Kariyer planlamanın normal olarak beş adımı vardır:

Kendini ve çevresel faktörleri değerlendirme.
Kariyerle ilgili kişisel amaçların saptanması.
İşin gereklerinin belirlenmesi.
Saptanan amaçlara ulaşmak için gerekli eğitimin sağlanması.
Kişisel ve mesleki amaçlarla geliştirme konusundaki etkinliklerin birleştirilmesi.
Kariyer yönetimi, bir ihtiyacın belirlenmesi ve kariyer araştırması ile başlar. Bu aşamada kişi, kendisi ve çevresi ile ilgili bilgileri bir araya getirmeye çalışır. Kendisinin farkında olma; kişisel değerleri, inançları, ihtiyaçları, amaçları, istekleri ve yetenekleri hakkında objektif değerlendirme yapabilmeyi ifade eder. Çevresinin farkında olma ise, kişinin ilgilendiği işin gereklerini ve varolan iş fırsatlarını tanıması anlamına gelir.


İkinci adım amaç belirleme ve strateji geliştirmedir. Gerçekçi amaçlar belirleyebilmenin ön koşulu kişinin kendisinin ve çevresinin farkında olmasıdır. Amaç belirli bir zaman içinde ulaşılmak istenen noktayı ya da düzeyi belirtir. Amacın doğru belirlenmesi için spesifik, ölçülebilir ve ulaşılabilir olması, anlamlı bir sonuç ifade etmesi ve zaman sınırı koyması gerekir.


Üçüncü adımda çalışan, uzun dönemli ve geniş kapsamlı bir yaklaşımla belirlediği kendini amacına ulaştıracak olan yolu izlemeye başlar. Diğer bir ifadeyle, belirlediği kariyer stratejisini uygulamaya koyar. Amaçlarına doğru ilerlerken gerek iş ile ilgili gerekse iş dışı konularda geribildirim alma ihtiyacı duyar. Çalışanlar, kendi yönetici ve deneticilerinden, iş arkadaşlarından, çalışanlarından ve şirketin insan kaynakları bölümünden kendi performanslarıyla ilgili geribildirim almak isterler. Bunların ışığında kişisel ve mesleki gelişimlerini planlamak ve performanslarını geliştirmek isterler.


Genellikle altı ay ya da bir yıl gibi aralardan daha uzun sürelerde yapılan kişisel kariyer değerlendirmeleri, kişinin kendisi ya da çalışanı ile ilgili önemli kararla almasını sağlar.

Kariyer planlamasının hem çalışanlar hem de şirket için en önemli avantajlarından biri, somut amaçlar doğrultusunda çalışmanın bireylerin motivasyonunu yükseltmesidir. Bir kariyer planlama programını başarıya götüren en önemli faktör, şirketin çalışanların mesleklerinde ilerleme ihtiyaçlarına karşı duyarlı olmasıdır.


Kariyer geliştirmede kurumun ve bireyin sorumlulukları


- Kurumun sorumlulukları

Çalışanların mesleki ihtiyaçlarını doğru bir şekilde saptamak
Şirketin sağladığı fırsatları mesleki ihtiyaçlara uygun hale getirmek
İçerden terfi politikası uygulamak
Çalışanları kendilerine uygun işlere yetiştirmek
Çalışanlara mesleki danışmanlık hizmetleri vermek
Yardım ve değerlendirme programları hazırlamak, iş rotasyonu ve iş zenginleştirme politikaları uygulamak
Kariyer planlama grupları oluşturmak
Çalışanlara seçenekli ek olanaklar sağlamak
Çalışanlara eğitim olanaklar sağlamak ve bu konudaki çabalarını desteklemek


- Bireyin Sorumlulukları

Kariyer planlamasına aktif bir şekilde katılmak
Mesleki gelişim etkinliklerinde belirli bir rol almak
İhtiyaçlarını, değerlerini ve kişisel hedeflerini belirlemek
Özel yaşamındaki, mesleki ihtiyaçlarını etkileyen değişiklikleri anlamak
Yeni fırsatlar aramak
Bütün seçenekleri araştırmak
Şirketin sağladığı araçlardan yararlanmak


Kariyer yönetimine ilişkin bazı kavramlar


Kariyer Stratejisi: Şirketin uzun dönemli ve yüksek performanslı insan kaynakları ihtiyacını karşılamak için hazırladığı ana plandır. Şirketin ana amaçlarına ve stratejilerine uyumlu olmak durumundadır. Başlıca iki boyutu bulunmaktadır. Bunlardan biri yeni insan kaynakları bulmak için "başvuru akışı"nı bir sistem içinde geliştirmek, diğeri ise "görevlendirme akışı" ile çalışanları eğitim ve geliştirme yoluyla içerden terfi ettirerek boşalan pozisyonları doldurmak ve yeni ihtiyaçları karşılamaktır.


Kariyer Platosu: Genellikle, iş ortamında önemli bir değişim ya da ilerleme olmadan yaşanan birkaç yıldan sonra gelinen bir aşamadır. Burada, çalışan kariyerindeki iddiasını kaybetmekte, motivasyonu ve üretkenliği düşmektedir. Başlangıçtaki çabaları ve beklentileri artık görülmemektedir. Çünkü, ne kadar çaba gösterirse göstersin bir ödül ya da ilerleme şansı görmemektedir. Bu aşamada, gerek birey gerek şirket, fiziksel ve duygusal anlamda olumsuz tepkilerden kaçınmalı, olumlu zihinsel tutumu desteklemeli ve sağlıklı iş ve insan ilişkilerini sürdürmelidir.


Fast Track (Hızlı Yol): Bazı şirketler, seçme ve işe alma sırasında yüksek kariyer potansiyeli olan adayları keşfeder ve onları şirket içinde hızlı yükselmelerine fırsat tanıyacak bir "hızlı yol"a koyarlar. Management Trainee, Yetenek Havuzu, İstikbal Klübü gibi isimler verilen bu ayrıcalıklı genç çalışanlara şirket içinde sürekli ve yoğun gelişme olanakları tanınır.


Organizasyonel Yedekleme Planı: Çeşitli nedenlerle, özellikle kritik pozisyonların beklenmedik bir şekilde boşalması riskini ortadan kaldırmak için yapılan bir planlamadır. Yöneticiler, belirli bir zaman diliminde kendi yerlerine gelecek kişileri bilirler ve onların yetişmesine yardımcı olurlar. Uzun dönemli projelerin ve sık yaşanan iç ve dış değişiklikliklerin olduğu şirketlerde yönetimin başarılı bir şekilde ve kesintisiz sürmesi açısından önemli bir çalışmadır.


Coaching: Rehberlik etmek, yetiştirmek, zorluklara ve tehlikelere karşı hazırlamak anlamında kullanılabilir. Deneyimli yöneticilerden beklenen temel fonksiyonlardan biridir. Etkili iletişim becerilerini gerektirir. Yeni çalışmaya başlayanlar için çok önemli bir destektir. Öğüt vermek, moral ve motivasyonunu artırmak, cesaretlendirmek, uyarmak, bilgilendirmek, deneyimlerinden yararlandırmak anlamında biçimsel olmayan bir eğitim ve yetiştirme sistemidir.


Çift Kariyer (kadınlar için kariyer): Kadınların giderek daha yoğun bir şekilde iş yaşamına girmesi ve üst yönetim basamaklarına çıkması sonucu önem kazanan bir kavramdır. İş ve aile yaşamlarını dengeli bir şekilde sürdürmek için bazı şirketler alternatif planlar sunmaktadırlar. Özellikle, küçük çocuk sahibi anneler için esnek zamanlı çalışma, iş paylaşımı, evden iş yapma gibi yaklaşımlar gündeme gelmektedir.

__________________
Simge Velipaşalar