PLANLAMANIN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİ:



1) Planlama bir seçim ve tercih sürecidir. Bu seçim ve tercihi en uygun şekilde gerçekleştirmek için gerekli bilgileri araştırma yoluyla toplamamız gerekir.

2)Planlama bir karar sürecidir. Planlama ile elde edilen verilerin değerlendirilmesi ile çıkan alternatifler hakkında en uygununun seçileceği yönde karar vermek gerekir.

3)Planlama geleceğe dönüktür. Belirli bir zamanı gerekli kılan planlama geleceğin kestirilmesi çabasını gerektirdiğinden, bu tahminin isabetli olması büyük önem taşır. Önemli olan yarın ne yapılacağı değil, belirsizliklerle dolu olan yarında istenilen şeyin olmasını sağlamak için bugün ne yapılması gerektiğidir.

4)Planlama kapsamlı ve devamlı bir faaliyettir. Planlama tüm yönetim basamaklarını ve yöneticileri kapsar. Üst yönetim stratejik planı yaparken, orta ve alt yönetim kademeleri taktik ve operasyonel planlarıyla ilgilenirler. Ayrıca planlama devalı olarak yapılan ve sona ermeyen bir faaliyettir. Ancak gerektiği zaman değişiklikler yapmak gerekebilir.

Planlama faaliyeti içinde üç alan üzerinde odaklaşılmaktadır:

_Firmanın sahip olduğu kaynaklar (araçlar,binalar,hammadde,insan,verimli kapasite, satışlar,halkla ilişkiler gibi)
_ İş sürecinin yapısı ve önemi
_ Kısmen teknolojik, ticari, finansal ve diğer koşullara bağlı olan geleceğe ilişkin eğilimler.
(İşletmelerde Yönetim ve Organizasyon)


PLANLAMANIN ÖNEMİ

1) Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sanayiyi yönlendiren pek çok kimse artık kendi organizasyonlarında güçlü bir planlama fonksiyonunun oluşturulması gereğine inanmaktadırlar. Bu inancın doğmasındaki temel neden ise sermaye sahiplerinin,hissedarların,rakiplerin ve tü-keticilerin yoğun baskıları karşısında , yöneticilerin kendilerine emanet edilen kaynakları en et- kin bir şekilde kullanma gereğini hissetmeleri,işletmelerin gittikçe büyüyerek daha karmaşık bir yapıya ulaşması,hızla değişen dinamik pazar yapısı,yoğun rekabet ortamı,sürekli değişen eko- nomik koşullar ve gelişen teknolojiye uyum sağlama gerekliliğini ancak planlama ile yerine getirebileceklerini anlamış olmalarıdır.

2)Karmaşık ve ürkütücü bir gelişim hızı gösteren günümüz koşullarında, kuruluşlar nerede olduklarını ,nereye nasıl varmak istediklerini saptayıp,geleceği belirlemek zorundadır. İşletme planlaması değişiklikliklerin getirilmesi, yeniliklerin uygulanması için güçlü bir araçtır.Planlama sadece gelecekteki olayların tahmini ile buna göre nasıl hareket edileceğini şimdiden düşünmek demek değildir.Sistemli bir biçimde bugünden alınan kararlarla istenen geleceğe verme çaba- sıdır.Planlama sürecinde tüm çalışanlar plan hazırlanması ve yürütülmesine katkıda bulunur ve bireysel çalışmalarını plan perspektifi içinde değerlendirerek, kuruluş amaç ve hedefleri ile özdeşleştirirler.Plan çalışmalarının bu niteliği, çeşitli düzeylerde yürütülen çalışmalar arasında eşgüdüm sağladığı gibi, yarattığı belli bir bilinç ve heyecan ortamıyla da bireyleri yönetime katarak, kuruluşa büyük bir güç kazandırır.

3)Planlama firma hedef ve stratejilerinin makro düzeydeki plan ve stratejileriyle paralellik kazanmasını veulusal ekonomi hedeflerine ulaşma çabalarına firmanın olumlu katkıda bulun- masını sağlar.Diğer taraftan özlenen geleceğin belirlenmesi sonucu ,gerek devletle yapılacak temasların ,gerekse diğer kuruluşlarla olan ilişkilerin önceden bilinmesine ve gerekli eylemler için en uygun zamanın seçimine olanak tanır.

4)Planlama, yöneticilerin dikkatini, değiştirilmesi olası olmayan geçmiş zamandan çok, şu veya bu ölçüdeetki edebilen geleceğe yöneltmektedir.

5)İşletmenin uzun süreli çıkarları üzerine dikkatlerini yöneltmeye çalışan yöneticiler,ileriyi daha tutarlı ve açık bir biçimde görme yeteneğini,zamanla kazanmış olurlar.

6)Plan, kuruluşa akla uygun ve geçerli bir amaç, dolayısıyla bu amaç etrafında çabaların yoğunlaştırılmasınıve yönetilmesini sağlar. Bununla da,zaman ve emek kaybı önlenmiş olur.

7)Ortak sayısının fazlalaşması daha çok kişinin yetki ve sorumluluk almasını ve bu da planla- ma ve denetlemenin önemini giderek arttırır. Böylece işletmeden çıkar bekleyen kişiler fazlalaşır. Bu fazlalaşmaya uygun olarak geleceğe ışık tutması ve gelecekteki beklentileri ortaya koyar.(İşletmelerde Yönetimi ve Organizasyon,İşletme ekonomisi ve Yönetimi)

PLANLAMA SORUNU

1)Planlama eyleminde en büyük güçlük, geleceğin şimdiden, diğer bir değişle, planların hazırlandığı sıradaisabetli bir biçimde tahmin edilmesi ve öngörümlenmesidir. Planlamada başarı, büyük ölçüde isabetli bir tahminlemeye bağlıdır. Öte yandan, isabetli bir tahminlemenin oldukça zor olduğunu unutmamak gerekir. Gelecekte bir takım “belirsizlik” ve “risk faktörleri” ile karşı karşıya gelinmesi, tahminlemeyi güçleştiren en önemli nedenlerden biridir. Belirsizliğe neden olan faktörler arasında :

A)İÇ ETKENLER:İnsan unsuru, işletme büyüklüğü, örgütleme sorunları,kurumun hukuki yapısıdır ki bunlara yukarıdaki mevcut açıklamalarda genel olarak yer verilmiştir.

B)DIŞ ETKENLER:

i)Politik Etkenler: Devletin iktisadi politikasındaki durulma ve kararlarda süreklilik derecesi, işletmenin ileriyi görme ve ona göre önlem alma olanağını etkileyeceğinden planlamada karşı- laşılan önemli bir başka sorundur.
Siyasal yönetim karmaşıklığının olduğu bir ortamda planlama çalışmalarının başarı şansı azalacak ve işletmelerde plan yapmak isteksizliği doğacaktır.

ii)Hukuki etkenler:Politik değişmeler sonucu değişebilecek olan iktisadi etkenler hukuki açıdan yapılacak düzenlemelerle bütünleşir ve sonuçlanır. Plan yapımcılarının yapacağı hukuki etken- lerle ilgili tahminler;yasal düzenlemelerin, işletmelerin izleyeceği yolun belirlenmesinde katkıda bulunmasını sağlayacaktır.

iii)Teknolojik ve Sosyal Etkenler:Kurumun işletme içi etken teknik yapısının incelenmesi , mevcut duran varlıkların durumunun saptanması ve değerlendirilmesini çalışmalarını kapsa- maktadır. Çevresel etkenleri açısından teknik durumun incelenmesi ise,işkolundaki teknolojik gelişmelerin araştırılmasını, kurumun ve öteki yarışmacıların bu teknolojik gelişmeler karşısındaki durumunun ortaya konulmasını içerir. Teknolojik gelişmeleri izleyip fırsat ve tehlikeleri ortaya çıkarmak için planlama çalışmaları araştırı niteliği ile en uygun yapıya sahiptir.

Sosyaldeğişimler ise kısa süreli planlama çalışmalarında önem kazanır. Örneğin talepteki değişme eğiliminin zamanında saptanabilmesi ,ki iyi bir planlama ile olur, üretimde gerekli değişikliklerin zamanında yapılmasını sağlar. Buda verimliliği arttırıcı bir etkendir.

İşletme yöneticileri, belirsizlik faktörlerinin etkilerini yok etmede veya hiç olmazsa bunların etkilerini asgariye indirmede birçok önlemler alabilirler. İşletmede iyi bir muhasebe, bütçeleme sisteminin varlığı ve sağlıklı istatistiksel verilerin kullanılması mevcut durumları değerlendirme ve gelecekteki belirsizlikleri tahminlemede yardımcı olurlar. Bunların yanında bilgi miktarını arttırmak da gerekir. Böylelikle daha nitelikli tahminler yapmakmümkün olur. Planlama da bilgiyi arttırmanın önemli bir unsurudur.

2)Yönetici ve planlancı planın yapılmasında birbirine bağımlı durumdadırlar. Yönetici vereceği kararlarla planlamanın yönünü çizer ve planlamacı yöneticinin verdiği kararlar doğrultusunda bilgileri analiz eder ve geliştirir. Mevcut durumları değerlendirerek alternatif koşullar geliştirip bunların sonuçlarını değerlendirir. Ancak yönetici plan çalışmalarına katkısının olmasını ister. Kendi katkılarının olmadığı plan çalışmalarını benimsemeyecektir. Yönetici kendi dışında hazırlanmış olan planları yetkisinin elinden alınması şeklinde yorumlayacaktır.Bu da planlamanın hazırlanmasında yaşanacak sorunlardan bir diğeridir. Dolayısıyla tepe yöneticisinin bizzat plan çalışmalarına yardımcı olarak, planı benimsemesi ve planı yönlendirmesi gerekli olduğu gibi, diğer yönetim kademelerini buna yönlendirmesi gerekir.

3)Yönetimde günlük problemlerin anında çözüme kavuşturulması gerektiğinden ve bunun da pek çok günü doldurmaya yetmesi nedeniyle yöneticiler geleceğe yönelik planlar yapmak için yeterli vakit bulamamaktadır.

4)İşletme ile ilgili bütün faktörleri tahmin etmeye çalışmak soyutsal bir zihinçabasıdır. Bu, iş yapmaktan zevk duyan”, karar vermeye ve eyleme dönükyöneticiler için özellikle zordur.

5)Planlama çalışmalarının ayrılmaz bir unsuru da “tartışma platformlarıdır.”Yönetim kademelerindeki her yönetici işleriyle ilgili yaptıkları planların diğer bireyler tarafından eleştirilmesini kendi işlerine müdahale olarak görürler. Bu tavır esas itibariyle bu kimselerin ya kendilerine yada işe güven duymamalarından kaynaklanır.

6)Planlama aşamaları sırasında sorunlar daha da artabilir. Örneğin aşamalar diğer işletmeler- den kopya ediliyorsa veya bu güne kadar kullanılan klasik planlar örnek alınarak yapılıyorsa planlar yararsız olabilir. Çünkü planlar geçerliliğini, şu anki koşullara uyduramazlar. Planların geçerliliğini sağlamak için,günümüz ve işletme koşullarına uyumlu olması yada uyumlu olacak şekle getirilmesi gerekir.

7)Yapılan planların çok sık değiştirilmesi, organizayon içinde yer alan bireyler tarafından planın benimsenmesini zorlaştırır ve kullanımını (geçerliliğini)azaltır.(İşletme Ekonomisi ve Yönetimi,Bütçeden Stratejik Yönetime,İşletmelerde Kısa ve Uzun Süreli Planlama)