Geceleri gözünüze uyku girmiyor, gündüzleri ise karninizda bir ağrı kıvranıp duruyorsunuz. Her sabah güne başlarken tek düsünceniz işteki stres oluyor, işe gitmek istemiyorsunuz.

"Kim bilir bugün başıma neler gelecek, kim bana fırça atacak ya da kim ayagımı kaydırmaya çalışacak?" diye kara kara düşünüyorsunuz. Derdinize derman bulamıyor, kimseden medet umamıyorsunuz. Bu da yetmiyormuş gibi performansınız da hızla düşüyor. Ofiste sesiniz soluğunuz çıkmıyor; öyle ki bazen nefes bile alamıyormuş gibi hissediyorsunuz. Kurtuluşu sadece istifa etmekte görüyorsunuz. Tüm bu belirtiler sizde de görülüyorsa söyleyelim; siz bir "mobbing" mağdurusunuz.



İs yerinde ruhsal taciz anlaminda kullanilan mobbing'in Türkçe anlami saldirma, satasma ve hücum etme. Türkiye'de henüz bu tabir pek bilinmiyor. Oysa Ingiltere ve Almanya gibi gelismis ülkelerde Mobbing ile Mücadele Merkezleri'nin sayisi gün geçtikçe artiyor. Isyerlerine dava açan mobbing magdurlari örgütlenip, mobbingden korunmanin yollarini anlatan kitaplar yaziyor. Alt tarafi bunalim gelip geçer, diye düsünüyorsaniz, yaniliyorsunuz. Çünkü ruhsal tacize maruz kalan çalisanlar kisa bir süre içerisinde psikosomatik hastaliklara yakalanabiliyor.


Prof.dr heinz leymann,45 ayrı mobbing davranışı tanımladı.ve bunları, davranışın özelliğine göre 5 grupta topladı.her mobbing durumunda bunların hepsinin bulunması şart değildir.

Leymann’ın tipolojisi

Birinci grup:

Kendini göstermeyi ve iletişim oluşumunu etkilemek

1-üstünüz kendinizi gösterme olanaklarını kısıtlar.

2-sözünüz sürekli kesilir.

3-meslektaşlarınız veya birlikte çalıştığınız kişiler kendinizi gösterme olanaklarınızı kısıtlar.

4-yüzünüze bağırılır ve yüksek sesle azarlanırsınız.

5-yaptığınız iş sürekli eleştirilir.

6-özel yaşamınız sürekli eleştirilir.

7-telefonla rahatsız edilirsiniz.

8-sözlü tehditler alırsınız.

9-yazılı tehditler gönderilir.

10-jestler ve bakışlar yolu ile ilişki reddedilir.

11-imalar yolu ile ilişki reddedilir.

İkinci grup:

Sosyal ilişkilere saldırılar

1-çevrenizdeki insanlar sizinle konuşmazlar.

2-kimseyle konuşamazsınız başkalarına ulaşmanız engellenir.

3-size diğerlerinden ayrılmış bir iş yeri verilir.

4-meslektaşlarınızın sizinle konuşması yasaklanır.

5-sanki orada değilmişsiniz gibi davranılır.

Üçüncü grup:

İtibarınıza saldırılar

1-insanlar arkanızdan kötü konuşur.

2-asılsız söylentiler ortada dolaşır.

3-gülünç durumlara düşürülürsünüz.

4-akıl hastasıymışsınız gibi davranılır.

5-psikolojik değerlendirme geçirmeniz için size baskı yapılır.

6-bir özrünüzle alay edilir.

7-sizi gülünç düşürmek için yürüyüşünüz,jestleriniz veya sesiniz taklit edilir.

8-dini veya siyasi görüşünüzle alay edilir.

9-özel yaşamınızla alay edilir.

10-milliyetinizle alay edilir.

11-öz güveninizi olumsuz etkileyen bir iş yapmaya zorlanırsınız.

12-çabalarınız yanlış ve küçültücü şekilde yargılanır.

13-kararlarınız sürekli sorgulanır.

14-alçaltıcı isimlerle anılırsınız.

15-cinsel imalar.

dördüncü grup:

kişinin yaşam kalitesi ve mesleki durumuna saldırılar

1-sizin için hiçbir özel görev yoktur.

2-size verilen işler geri alınır kendinize yeni bir iş bile yaratamazsınız.

3-sürdürmeniz için size anlamsız işler verilir.

4-sahip olduğunuzdan daha az yetenek gerektiren işler size verilir.

5-işiniz sürekli değiştirilir.

6-öz güveninizi etkileyecek işler verilir.

7-itibarınızı düşürecek şekilde,niteliklerinizin dışındaki işler size verilir.

8-size mali yük getirecek genel zararlara sebep olunur.

9-eviniz ya da iş yerinize zarar verilir.

beşinci grup:

kişinin sağlığına doğrudan saldırılar

1-fiziksel olarak ağır işler yapmaya zorlanırsınız.

2-fiziksel şiddet tehditleri yapılır.

3-gözünüzü korkutmak için hafif şiddet uygulanır.

4-fiziksel zarar.

5-doğrudan cinsel taciz.

Bir süreç olarak mobbing

Vurgulanması gereken nokta,mobbingin, zaman geçtikçe acı veren rahatsız edici davranışlar süreci olarak meydana geldiğidir.sinsice başlar ama öyle hızla ilerler ki, geri dönülmez noktaya erişiverir.olaylar, bir hortum gibi sarmal biçiminde hız kazanır.leymann,mobbing sürecinde, beş aşama belirlemiştir:

1.aşama:anlaşmazlık

kritik bir olayla, bir anlaşmazlıkla, karakterize edilir.henüz mobbing değildir fakat mobbing davranışına dönüşebilir.

2.aşama:saldırgan eylemler

saldırgan eylemler ve psikolojik saldırılar,mobbing dinamiklerinin harekete geçtiğini gösterir.

3.aşama:yönetimin katılımı

yönetim, ikinci aşamada doğrudan yer almamışsa da,durumu yanlış yargılayarak bu negatif döngüde işin içine girer.

4.aşama:zor veya akıl hastası olarak damgalanma

bu aşama önemlidir.çünkü, kurbanlar zor veya akıl hastası olarak damgalanırlar.

yönetimin yanlış yargısı ve sağlık uzmanları, bu negatif döngüyü hızlandırır.hemen her zaman, bunun sonunda, işten kovulma veya zorunlu istifa vardır.

5.aşama:işine son verilme

Bu olayın sarsıntısı, travma sonrası stres bozukluğunu tetikler.Kovulmadan sonra, duygusal gerilim ve onu izleyen psikosomatik hastalıklar devam eder, hatta yoğunlaşır.

__________________
Müslüm Doğan
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
İnsan Kaynakları Yönetimi Programı
Yüksek Lisans Öğrencisi