5.Zeynep Adıgüzel
Süleyman Demirel Üniversitesi
1.Grup Dinamiğinin Temelleri
Bir arada yaşama gereksinimi grup içinde birlikte yaşamaya ilişkin bazı grup normlarını ve bunlara ilişkin kuralları da birlikte getirir.Grup üyeleri arasında inanç,özgürlük.hak ve ödevlerde dengeyi sağlayan bu normlar grup disiplinini oluşturur.Bireysel güç grup gücü içine yedirilerek ortaya konur yada güçsüzlük grup gücü ile giderilir.Yani grup ve birey sürekli birbiriyle etkileşim halindedir.
Bireysel çıkar grup çıkarları doğrultusunda elde edilir.Bireysel çıkarların grup çıkarları ile uyuşması yada grup eğilimine koşut olması gerekir.Gerek grup üyeleri arasındaki çıkar dağılımında, gerekse grup üyesinin bireysel çıkarlarının zedelenmesi durumunda veya grubun ortak çıkarlarında grup topluca eyleme geçer.
Grup eylemi düşünsel nedenlerle başlasa dahi,grup içindeki bireylerin daha çok içgüdüsel kökenli olan aşırı duyguları hızla diğer üyelere de yansır ve sonunda grup eylemi de içgüdüselleşir ve duygusallaşır.
Grup içinde bireysel irade ikinci plandadır.Önderler dışında bireysel iradeden söz etmek oldukça güçtür.Grup eylemi bireysel eylemleri yönlendirebilme gücüne sahiptir.
Grubun potansiyel gücünü ve bu gücün harekete geçirilebileceğini belirten grup dinamiğinde somut gösterge grubun etkinliğidir.Bu etkinlik grup dinamiğini açıklarken birey-grup etkileşimini de gösterir. Grup dinamiği;bir grup içinde oluşan sebep-sonuç ilişkileri,grupların oluşması ve işleyişini kapsamaktadır. Usal,Aslan;(1995,ss.221-223),Hicks;(1974,s.204)
1.1. Grubun Birey Üzerindeki Normatif Etkisi
Yapılan araştırmalar sonucunda bireyin, grup içinde yalnız olduğu zamankinden farklı davrandığı ortaya konmuştur.Bir grubun oluşması ile birlikte istenen veya istenmeyen davranışlar ortaya çıkmaya başlar.Biçimsel gruplarda kişilerin davranışlarını düzenleyen ve sınırlayan kurallar, örgütleyici tarafından grup oluşturulurken belirlenmiştir. Biçimsel grup oluşurken grup üyesi olan kişi neyi, nasıl yapacağını bilir ve bu kuralları kabullenir. Biçimsel olmayan gruplarda ise zamanla ortak tutum ve davranışlar oluşur. İstenen veya istenmeyen davranışlar zamanla grup üyelerince beklenen davranışa dönüşür ve grubun birey üzerindeki normatif etkisi oluşur.
Grup üyeleri davranışlarını grup normlarına göre düzenlerler. Grupta geçerli olan normları zorladıkları zaman karşılaşacakları cezalandırma sistemini bilirler ve bireysel davranıştan bu cezaların caydırıcılığı oranında uzaklaşırlar. Grubun içindeki görevlerin belirgin hale gelmesi, standart formalitelerin ortaya çıkması ile normatif düzen işlemeye başlar ve grup normları grubun işleyişinde etkili olur. Erdoğan;(1991,s:315),Kağıtçıbaşı;(1988,s.205)
1.2.Grubun Bireysel Tutum Değişimine Etkisi
Bireyin bazı tutumları bir grubun üyesi olması ile ilgilidir.Bireyin grup üyeliği ile tutumlarını değiştirme eğilimi arasında önemli bir ilişki vardır.Birey bazı gruplara gönülden bağlıdır,bu gruplardan ayrılmayı göze alamaz, bazı gruplar ise kişi için çok önemli değildir.İşte bu gruplarda bireyin önem verdiği bir konuda tutumunu değiştirmesini sağlamak oldukça zordur.Eğer bir tutum değişimi grup normu doğrultusundaysa, grup bunu artırıcı rol oynar,fakat eğer grup normuna ters düşüyorsa,grup bu tutum değişimini engelleyici rol oynar.Lewin’in çalışmaları sonunda; grup kararının,grup tartışması sonucu oluşmasıyla üyelerin grupta söz birliğini sezmeleri, kişinin grup normu doğrultusundaki tutumunu koruması için destek olduğu görülmüştür.Erdoğan;(1991,s.386),Kağıtçıbaşı;(1988 ,s.208)
1.3.Grubun Bireyin Verimliliğine Etkisi
A. Sosyal Hızlandırma: Yapılan araştırmalar sonucunda; grup içinde bireyin yalnız olduğundan daha fazla iş çıkardığı ortaya konmuştur.Buna karşılık;öğrenmenin grup içinde daha yavaş olduğu saptanmıştır.Grup halinde yapılan işin miktarının fazla fakat kalitesinin düşük olduğu saptanmıştır.yapılan başka araştırmalara göre;grup içinde olmak bazen bireyin verimini artırmakta bazen ise azaltmaktadır.Zanoch’a göre: Başka kimselerin varlığı,kişinin güdülenmesini ve faaliyet düzeyini arttırır.Böyle olunca kişinin yapma eğiliminde olduğu tepkilerini yapma olasılığı artar.Kişinin yanlış yapma eğilimi varsa,grup içinde yanlışları artacak;doğru yapma eğilimi varsa da doğru işlem yapma olasılığı artacaktır.Ayrıca grup bireydeki yarışma duygusunu ortaya çıkarır.Başkalarının varlığı, rekabet duygusu,başkaları tarafından değerlendirilme durumu bireylerin grup içinde daha aktif olmalarına etkide bulunur.
B. Eleştirisiz Grup Tartışması: Bu durumda herkes bir problemin çözümü hakkında aklına gelen herşeyi eleştiri korkusu olmadan söyleyebilmekte böylece grup üyelerine geniş bir özgürlük tanınmaktadır.Burada kişilerin önceden ön çalışma yapmaları daha sonra tartışma ortamına girmeleri daha sağlıklı olacaktır.Hazırlık yapılmadan tartışma ortamına girmek fikir geliştirme bakımından üzerinde çalışılmamış fikirlerin ortaya atılmasına ve yanlış kararlarda diretilmesine neden olacaktır.Önceden hazırlık yapılmış bir tartışma ortamında daha doğru ve sağlıklı kararlar alınacaktır.
2. Örgüt İçinde Grup Davranışı
Belli bir süre kişisel etkileşimde bulunan, yönetim tarafından verilen sorunu birlikte ele alan bir dizi birey gruptur.Örgüt içinde birey yerine grup halinde çalışmanın bazı yararları vardır;
-Grup içinde etkileşim yanılmaları dengeleyici bir mekanizma meydana getirir.Bireye karşılık daha fazla bilgi ve sorun çözme yaklaşımları oluşur.
-Üyeler arasındaki dayanışma üyeler için sosyal bir dayanak meydana getirir.
-Etkileşim grup tarafından kabul görmek için grup üyeleri arasındaki yarışmayı arttırır.Grup içinde birey katkısının kalitesi ile grupta yüksek bir statü elde etmeye çalışır.
-Etkileşim kararların kabul görmesini teşvik eder:Karar alma sürecine katılan kişiler kendilerini alınan kararlar ile uzlaştırırlar ve gerçekleşmesi için çalışırlar.Böylece kararlara karşı tepkide bulunulması olasılığı azaltılmış olur.
Grup davranışı, üyelerinin etkileşiminden yani bireysel davranışın birlikte tesirinden meydana gelir.Bireysel davranışı grup içi ve grup dışı faktörler etkiler.Bu etkileşim bir bütün olarak grubu etkiler.Aynı zamanda grupta üyeleri üzerinde birtakım etkilerde bulunur.Bunlardan biri grubun birey üzerindeki normatif etkisidir.Birey üyesi olduğu grubun normlarına uymak durumundadır.Grup üyelerinin grup normları doğrultusunda tutum geliştirmelerini sağlar.Eğer aksi yönde bir tutum varsa grup bu tutum değişimini engelleyici rol oynar.Baysal,Tekarslan;(1996,ss.150-15
3.Gruplarda Karar Davranışı:
3.1.Sorunun Belirlenmesinde Grubun Katkısı
Verimli bir sorun çözümü için vazgeçilmez koşul gerçeğe uygun bir algılama ve sorunun bütün yönleriyle yapılan analizdir.Böyle bir görevi bir grubun bir bireyden daha iyi yapacağı şu iki açıdan önemlidir;
-Sorunu arama çalışmasına daha çok kişi katılır,
-Grup üyeleri arasında sürekli ilişkinin sonucu olarak yanlışlıklar karşılıklı ve sürekli olarak düzeltilir.
Otoriter bir yönetimde sorunu belirleyen ve karar veren bölümün veya grubun yöneticisidir.Onun astları pasif davranış içerisinde bulunurlar ve yöneticilerinin kararlarını beklerler.Fakat kendi girişimler ve olanaklarıyla karar alma sürecine katılmaları sonucunda sorunlar hemen görülüp,grubun alacağı önlemlerin saptanması olanağı artar.Sorun çözme ve karar alma,kişilerin katılması sonucu sorunun,kişilerin farklı çıkış noktalarına bağlı olarak değişik yönlerden ele alınması olanağı artar.Sorunun analizi sonucunda sorun tek kişinin analizi sonucuna nazaran daha çok saydamlık kazanır.Baysal,Tekarslan;(1996,s.157)
3.2. Yeni Fikirlerin Yaratılması Bakımından Grup
Grup sürecine katılan her yeni birey grubun tecrübelerinden meydana gelen bilgi deposuna potansiyel bir ilave yapar.Grup içindeki bireylerin çeşitli menfaatleri ve görüşlerinin karşı karşıya gelmesinden dolayı ortaya çıkan çatışma durumu çözüm için yoğun bir arayışa neden olur.Üyeler arasında meydana gelen etkileşimin karşılıklı dayanışmaya yol açması grup üyelerinin devamlı,karşılıklı olarak açıkladıkları fikirlerle yeni fikirlere motive edilir.
3.3.Grupların Rizikolu Davranışı ve Grup Baskısı
Grupların bireyin karar davranışı üzerine olan önemli etkilerinden biri riske girme ile ilgilidir..
1960’lı yılların başlarına,Stoner’in çalışmasına kadar grup kararlarının grup baskısı sonucu ve davranışları açısından tutucu kararlar olduğu kanısı vardı.Grup birey üzerinde baskı kurarak kişinin kendi normlarını bırakmasını,gruba yatkın davranışları ödüllendirerek,uygun olmayanı alay ve reddetme ile cezalandırarak etki sağlar, bireyler konu üzerinde fikir yürütme durumuna gelmemiş ise veya sosyal kabul görmeyi arzuluyorsa grup içindeki geçerli olan tutumları kabul eder denilmekteydi.Grubun sertliği ve rizikoya olan sempatisinin azlığı grubun ortalama riziko düzeyini aşan rizikolu kararlar almayı engellediği ve riziko taraftarı bir grup üyesi modern fikirlerin kabulünde ve uygulanmasında grup içinde yeterli çoğunluğu bulamaz kanısı vardı.Baysal;(1996,ss.159-160)
Yapılan çalışmalar sonucunda grupların tek tek bireylere nazaran daha rizikolu karar vermeye eğilimli oldukları ortaya konmuştur. Bunun nedeni;riske girme eğiliminde olan kimselerin grup içinde daha ikna edici, daha etkili olduğu düşünülebilir. Ayrıca bir başka neden grup içinde sorumluluğun dağılmasıdır. Verilen kararın sorumluluğu sadece bir kişiye ait değil bütün gruba aittir. Böylece grup kararlarının grup baskısı sonucu ve davranışsal açıdan tutucu kararlar olduğu kanısının yanlış olduğu ortaya konulmuştur.Kağıtçıbaşı;(1988,s.214)
3.4. Grup Düşünme Etkisi
Grup olarak karar alırken bu kararın rasyonellikten uzaklaştıran bir davranış da “grup düşünme” etkisidir.Grup düşünme grubun bazı üyelerinin,grubun özellikle yüksek kademedeki üyelerinden gelen önerilere karşı eleştiri yöneltmedeki çekingenliğine işaret eder.Böylesi gruplar görüş birliğine çok değer verdikleri için grup düşünmenin tehlikelerine özellikle yatkındırlar.Sanki, gruplarda mevcut olan dostluk ilişkileri,dayanışma ve birlik anlayışı grup üyelerini eleştiri ve bağımsız düşünce yerine eleştiri olmayan grupsal düşünceyi benimsemeye götürmektedir.
Grup üyeleri grup içinde bir problem olduğunda;
-Zararı görmezlikten gelme
-Üyelerin grup kararı aleyhindeki kanıtları görmelerini engelleyen bir bakış açısı
-Görüş ayrılığındakilere yöneltilen baskı
-Karşıt grubun zayıf,etkisiz olduğu şeklindeki kalıp ve yargılara sahip olmak
gibi davranış modelleri geliştirirler.Tüm bu davranışların nedenleri üyelerin grubu iç çatışma ve ayrılık tehlikesinden korumaktır.Buna karşılık çatışmadan kaçınma karar almanın kalitesini düşürmektedir.
3.5. Gruplarda Karar Verme Süresi
Bireylerde ve gruplarda problem çözme ve karar için zaman ihtiyacı üzerine yapılan deneyler teoride bireysel problem çözmenin grup sorun çözümüne tercih edileceğini göstermiştir.Bu deneylerde harcanan zaman ölçülmüştür.Deneylerde tespit edilen;grupların sorun çözmede ve karar vermedeki yavaşlılık sebebi grup üyelerine ait çeşitli fikirlerin ve önerilerin çatışmasındandır.Grup üyelerinin bilgi durumu ne kadar yüksek olursa o kadar çok öneri getirilir,çeşitli çözüm olanakları çabuk bir grup kararını engeller.Fakat somut durumlarda çabuk olan ve temelinde rizikonun fazlalığı yatan bireysel karar geciken fakat doğru olan grup kararına nazaran daha çok olumsuzluk getirmektedir
www.gencbilim.com
Grup Dinamiği Ve Grupla Çalışma
Düzenli Mod
