KRİZ SÜRECİNİN SAFHALARI
Krizin oluşları hakkında birçok yaklaşım olduğu araştırmaların sonucundan ortaya çıkmaktadır. Araştırmalardaki bazı ortak noktaları birleştirerek kriz süreci hakkında belli kanıya ulaşmak mümkündür.
Bunlar;
1. Strateji hatası sebebiyle kriz tehlikesinin doğması,
2. Stratejik açık sebebiyle krizin ortaya çıkması,
3. Hareketsizlik sebebiyle kontrol edilebilir krizle karşılaşılması veya krizi yalanlama safhası,
4. Yanlış kararlar sonucu krizin kontrolünün kaybedilmesi veya örgüt yapısının bölümlere ayrılması
5. Bir kriz noktasına ulaşılması
6. Tasfiye veya çöküş aşaması
Sırasıyla inceleyecek olursak ;
Stratejik açıklığın ortaya çıkmasına yanlış çevre analizleri,esneklik eksikliği,kaynakların yeterli veya uygun olmaması,yöntem yanlışlıkları,değişikliklerle ilgili sinyalleri önemsememe gibi durumlar neden olabilir. Stratejik açıklık, potansiyel krizin habercisidir. Bu durumda mevcut durumu anlayacak erken uyarı sistemlerinin devreye girmesi gerekir.
Stratejik açıklık fark edilemediği andan itibaren Kriz yavaş yavaş kendini gösterir. Gizli kriz aşamasının fark ettiricileri vardır bunları personel fazlalığı,sıkıntı verici prosedürler,Yetersizliklere gösterilen toleranslar,yetki dengesizlikleri,şekle düşkünlük,iletişimin kaybolması gibi. Bu durumda gizli kriz kendisini henüz daha mali tablolarda göstermeye başlamamıştır. Bu bölümün bir özelliği de bu safhada örgütte ki yatay ve dikey iletişimin kaybolmasıdır.
İlerleyen safhalarda krizin etkileri yavaş yavaş personel tarafından hissedilmeye başlamıştır. Düşmeye başlayan karlar,stokların çoğalması olumsuz performans göstergeleri ilk belirtilerdir. Bu sahfada yöneticilerde bekle gör uygulaması ön plana çıkmaktadır. Çünkü kriz daha belirgin hale gelmemiştir,ve burada erken müdahale yapalım diyerek yanlış bir karar vermekten sakınan yönetici düşüncesi kendisini göstermektedir. Kriz artık bu safhada ortaya çıkmaktadır ve kontrol edilebilir aşamadadır. Etkin karar ve uygulamalar bu aşamada krizi çözebilecek güçtedir.
Yanlış kararlar sonucu krizin kontrolünün kaybedilmesi veya örgüt yapısının bölümlere ayrılması safhası ise artık krizin kaçınılmaz bir biçimde karşımızda olduğu safhadır. Bu sahfada işletme yöneticileri krizle karşı karşıya olduklarını kabul etmek zorundadırlar. Bu safha kirizin psikolojisinin de etkisinin hissedilmeye başladığı safhadır. Kritik riskli hızlı etkili ve doğru kararların alınması gerekir.
Bu safhada stresli ortamlara giren yöneticiler eğer sakinliğini koruyamazsa ve işletmeye hakimiyeti iyi durumda değilse yanlış kararlar alıp bozuk davranışlar sergileme başlayacaklardır. Bu durum işletmenin diğer çalışanlarına etkileyip işletmeyi bir kısır döngünün içine sokacaktır. Yanlış kararların alındığı safhanın bir diğer olumsuzluğu ise ortak alınması gereken kararlarda bir mutabakata varılamaması ve işletmenin acil önlem planlarının uygulamaya geçememesine sebebiyet verecektir. Bu tip olumsuzlukların şirket personeline yansıtılması ise şirket personelinin yöneticileri hakkındaki imajlarını ciddi zedeleyecek bu ise yöneticideki stresi iyiden iyiye arttıracaktır.
Bunun sonucunda ise artık şirket açık ve seçik bir krizle karşı karşıyadır. Bu safhada artık hem müşteriler hem tedarikçiler hem çalışan personel arasındaki ilişkiler sınırlanmaya başlayacak ve bir gevşeme olacaktır. İletmenin müşterilerinin başka pazarlar araması sonucu ek maliyetli sermaye aranmaya girişilecektir. Bu durumda bağları tekrar kuvvetlendirici politikalar acilen devreye sokulmalıdır. İşletmelerden bazıları bu durumda ciddî bir değişikliğin krizi aşmada çözüm olacağını söylemektedirler. Bu duruma ise Çerçeve Kırma adını vermişlerdir.
İşletme yöneticilerinin şimdiye kadar ki kriz aşamalarında herhangi bir sebepten dolayı başarısız olduğunu varsayarsak bu durumda son aşamamız tasfiye ve çöküş aşaması olacaktır. Bu safhada artık işletme faaliyetlerinde artık işletme kesin bir ayrıma gitmelidir. Şirket yöneticileri genellikle bu durumda şirketin bir bölümünü veya tamamını tasfiye etmek durumundadırlar. Bu safhada yapılacak en iyi şey eldeki olanakları iyi kullanarak etkin bir tasfiye süreci gerçekleştirmektir.
Şekilde krizdeki tipik yönetici davranışları ve şirketin içinde bulunduğu kriz süreci gösterilmektedir.
Buraya kadar bahsettiğimiz kriz sürecinin safhaları her işletmede aynı olmamakla beraber genellikle aynı eğilim taşımaktadır. İşletme yöneticilerine düşecek görev kendi kriz süreçlerini tanımlamaları verecekleri kararlarda bu safhaları göz önünde bulundurmalarıdır.
KRİZİN OLUŞTURDUĞU ETKİLER
Krizin oluşturduğu etkiler beş madde altında toplanabilir;
1. Çabuk karar alma zorunluluğu
2. Kararlarda merkezileşme eğilimi
3. Örgütte ve çalışanlarda gerilimin artması
4. Zihni süreçlerin dağılması
5. İç ve Dış değişikliklere uyum kabiliyetinin zayıflaması.
Kriz sonrasında işletme personeline aşırı performans yüklemsi sonucu bir yorgunluk ve bitkinlik gözlenmesi çok olağandır,kriz dönemi atlatılmış olsa bile çekingenlik hala devam etmektedir. Bu durumda insanlar en ufak olumsuzlukları bile kriz gibi algılayabilirler.
Krizin sonrasında insanlar da işletme karşı bir güven kaybı olacağı için kendini güvence altına lama eğilimleri başlayabilir.
Krizin oluşturduğu acil durum hedeflerde bir sapma yapmış olabilir .Hedeflerin tekrar revize edilmesi şarttır. Şirkette aşırı stresli durum ve insanların birbirleriyle olan bağının gevşemesi insanların birbirlerine olan güvenini sarsmıştır.
Krizin olumlu sonuçları, bakacak olursak kriz sonunda artık işletmeni problemleri ve açıları tespit edilmiştir,daha önceden bırakılmayan geleneksel yönetim tarzının değişi hızlanmıştır. Hızlı karar verme özelliği kazanılmıştır. Takım ruhu işletme vizyonu tekrar gözden geçirilmiş ve realist olunmayan noktalar varsa bunlar tespit edilmiştir.
KRiZ SÜRECiNiN SAFHALARI
Düzenli Mod
