KRİZ YÖNETİMİ

Daha da önceden ifade ettiğimiz bir ayrım şeklinde krizi kontrol edilebilen ve kontrol edilemeyen olarak iki gruba ayırmıştık .kriz yönetimi dediğimiz kavram doğal olarak kontrol edilebilen krizler için geçerlidir.

Kriz yönetimi kriz sürecinden çıkmak için hangi stratejilerin seçilip uygulanacağına karar vermek ve bu kararların nasıl verileceğini bilmektir.

Kriz yönetimi olası bir krizin engellenmesi için uyarı sinyallerinin belirlenerek koruma ve önleme mekanizmalarının kurulması mevcut bir krizin ortadan kaldırılması veya zararlarını en az düzeye indirebilecek önlemlerin belirlenmesi ve uygulanmasıdır.

Norman Augustin’ e göre başarı ve başarısızlık krizin kendi içinde mevcuttur. Buna göre İyi kriz yönetimi ve kötü kriz yönetimi vardır.

Kriz yönetimi krizden önceki ve krizi atlattıktan sonra ki aşamaların hepsini kapsayan bir süreçtir.
Kriz yönetimi yönetimin çok yeni ve özel bir türüdür ve birden çok safhadan oluşan bir süreçtir.

Bu süreçler;
1. Uyarı sinyallerinin belirlenmesi
2. Krize hazırlık ve korunma
3. Krizin denetim altına alınması
4. Krizi çözme ve rehabilitasyon
5. Öğrenme ve değerlendirmedir.

Kriz Yönetimi çok sık rastlanan bir yanlış anlama ile stratejik yönetimin bir parçası olarak algılanır. Fakat uygulamalarına ve içerik yapısına bakıldığında ikisi birbirinden farklıdır. Stratejik yönetim pazara yönelik uzun dönemli bir süreçtir kriz yönetimi ise işletmeye yönelik kısa süreli bir süreçtir.

Kriz süreçlerine bakacak olursak uyarı sinyallerinin belirlenmesi aşamasında

Kriz yönetim türleri;

Aktif Kriz yönetimi , Saldırgan bir niteliğe sahiptir. Krizin açık olarak ortaya çıkmadığı dönemlerde gerçekleştirilir.

Tepkici Kriz yönetimi ise krizin ortaya çıktığı dönemlerde belirgin hale gelen krizi ortadan kaldırmak veya etkilerini minimuma indirmektir.

Kriz yönetiminde örgüt yapısı

Merkezi örgüt yapısı ; kriz döneminde tüm yetki ve sorumluluğun tek bir merkezde toplandığı durumdur .Bu tip bir kriz yönetiminin avantajları ve dezavantajları mevcuttur. Merkezi kriz yönetiminde karar çabuklukla alınması, örgütün denge durumunda kalması ve dış çevreye karşı daha çabuk karar alınmasını sağlar bunun yanında çok fazla sorumluluk ve yetki isteyen bir yapısı vardır.

Merkezkaç örgüt yapısı örgüt yapısında ise kriz süreci belli safhalara ayrılarak ayrı ayrı departmanların bunları yüklenmesi sağlanır. Kriz durumunda zaten bozulan iletişime böyle hassas koordinasyon gerektiren bir yük bindirilmesi ciddi bir problemdir. Merkezkaç kriz yönetimi ciddi koordinasyona ihtiyaç duyar.



Kriz Yöneticisi

İşletme önceliklerini belirleyebilecek, süreci yönetebilecek, denetimi sağlayacak gerekli gördüğü takdirde süreci durduracak niteliklere sahip çoğunlukla işletmenin teknik mühendislik ve fiziksel konularıyla ilgili bir yönetim kurulu üyesi.

Kriz Takım Yöneticisi

Kriz takım üyelerinden gelen düşünceleri eşgüdümleyen takım üyelerini yönlendirebilen

Kriz Sözcüsü

[Çevre ile iletişimi sağlayabilecek

Halkla İlişkiler Uzmanı

Gelişmeleri doğru mesajlarla halka iletilecek ve halkta oluşan mesajları doğru olarak takıma aktarabilecek

Mali Uzman

Finansal ve Ticari konularda karar alacak veya karar oluşturulmasına yardımcı olacak

Hukukçu

Yasal faaliyetlerde bulunabilecek,yasal korunma,yasal çerçevede kalabilecek
Bilgi Analizcisi

Çevreden elde edilecek bilgileri değerleyen ve kullanılır duruma getiren

Tıbbi Uzman

Can kayıpları ve yaralanmalar olduğunda yardım edebilen.

KRİZ YÖNETİMİNDE LİDERLİK

Otoriter liderlik : otoriter liderlik tarzı hızlı karar almayı sağlayan tüm yetkilerin tek bir otoritede toplandığı liderliktir. Otoriter liderlik hızlı karar almayı sağlasa da Üstlerin astlara danışmasını engellediği ve ekip çalışması ve ortak karar alma mekanizmalarını çalıştırmadığı için eleştirilmektedir.

Otoriter olmayan liderlik; Katılımcı Liderlik te dediğimiz otoriter olmayan liderlik tarzında fikirlere açık bir ekip psikolojisi içinde lidere karşı duyarlı bir yapı sözkonusudur. Burada da zaman problemi karşımıza çıkmaktadır. Eğer iyi koordine edilirse otoriter olmayan liderlik kriz süreçinde iyi sonuç verecektir.

Krizi Önleme ve Değişikliklere Uyum Stratejileri

 Erken Uyarı Araştırma Yöntemi
 Dinamik Planlama Sistemi
 Sürekli İç ve Dış Çevre Analizi
 Örgüt Geliştirme

1. Erken Uyarı Araştırma Yöntemi

Erken uyarı sistemi İşletmelerin başarı ve başarısızlık kriterleri belirlendikten sonra bunları analiz etmeye yarayacak tekniklerin belirlenmesi sürecedir
Erken uyarı sistemi mali oranlardan hareketle örgütün başarı durumunu tahmin edebilmek için oranları tek tek dikkate almak yerine onları başarılı ya da başarısız işletme grupları içinde değerlendirme sürecidir.

Erken uyarı analiz tekniğinin kullanılmasından önce grupları sayısı belirlenir.Grup sayısı belirlendikten sonra aynı faaliyet dalındaki örgütlerin bir analizi yapılır ve bunlar başarılı ya da başarısız olmak üzere gruplandırılır. Daha sonra kar ve zarar cetvellerinden şirketlerin mali oranları hesaplanır. bu şekilde yapılan ayrıştırma soncu işletme hakkında yorum yapılır.

2. Dinamik Planlama Sistemi

Dinamik planlama sistemi örgütün pazardaki değişikliklere kapasite sınırlamalarına malzeme akışı personel ve sermaye sorunlarına karşı hazır olmasını sağlar.

Dinamik planlamanın alt sistemi şunlardır.

 Çevre analizi
 Kaynkaların ,olanak ve kısıtların değerlendirilmesi
 Varsayım ve kriterlerin geliştirilmesi
 Amaç ve hedeflerin belirlenmesi
 Stratejilerin seçilmesi
 Plan program ve bütçelerin geliştirilmesi
 Performans evrimidir.

3. Örgüt Geliştirme

Krizi çözmede kullanılan mekanizmalardan birisi olan örgüt geliştirme örgütün bir bütün olarak performansını geliştirmek için davranış bilimlerine ait bilgiler kullanarak örgüt üyelerinin inanç tutum ve davranışlarını değiştiren dolayısıyla yapı süreç kültür ve teknoloji arasındaki ilişkileri düzenleyen planlı bir değişme sürecidir.

Örgüt geliştirmenin temel amacı örgüt üyelerinin daha etkin haberleşmelerini sağlamak sorunlarını daha rahata tartışabilecek ortam yaratmak amaçlarını açık hale getirerek birbirlerine yardımcı olmalarını sağlamak duygu düşünce ve önerilerini birbirleri ile paylaşmalarını sağlayacak bir ortam geliştirmek olarak sayılabilir.

Örgüt geliştirme süreci ; örgütün yapısına, toplumun kültürüne çözülebilecek problemin niteliğine ve programı yürütecek olanın değişim uzmanlarının özelliklerine göre değişiklikler gösterse de genel olarak beş safhaya ayrılır.

 Sorunu tanımlama.
 Sorun için çözümler geliştirme.
 Harekete geçme.
 Faaliyet planı ve müdahale.
 Sonuçları değerlendirme.

4. İç ve Dış Çevre Analizi

İşletmelerin maçlarındaki devamlılığın büyümenin sağlanabilmesi için sürekli iç ve dış cevre analizi yapılması gerekmektedir. özellikle krizin çıkmasında dış çevrenin büyük etkisi bulunmaktadır.
Dış çevrenin analiz edilmesi ile örgütü ilgilendiren değişimlerin hızını ve doğrultusunu tahmin ederek geleceğe yönelik kararların uygulanması mümkün olur.

Dış çevre analizi her ne kadar amaçlara ulaşmada alternatif stratejiler belirlemeye hizmet etse de uygun stratejinin seçimi için işletmenin kaynak ve kapasitesinin doğru olarak belirlenmesi gerekir. Bu bakımdan dış çevre analizi kadar bu analizi destekleyecek bir iç analiz gereklidir.

İşletmelerin sürekli bir biçimde iç ve dış çevre analizlerini yapmaları fırsatlardan en iyi seviyede yararlanarak tehditleri de asgari düzeye indirmelerini sağlayacaktır.

__________________
Müslüm D
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
İnsan Kaynakları Yönetimi Programı
Yüksek Lisans Öğrencisi