Döviz kurlarında meydana gelen artış, en çok ihracatçıları sevindirdi. Çünkü yaklaşık dört yıldır YTL karşısında değer yitiren döviz kurlarının geldiği nokta, en çok onları rahatsız ediyordu. Ancak mantıksal olarak yapılan bu kurgu, her ne kadar doğru olsa da dövizdeki dramatik artış yaşanan sorunları giderip gidermediğî, koca bîr soru işareti olarak varlığını sürdürüyor.
Öncelikle şunu belirtmekte yarar var: Döviz kurlarındaki artış, ihracatçının kafasını tam anlamıyla karıştırmış bulunuyor. İhracatçı, ani şekilde yüzde 20'nin üzerinde değerlenen döviz kuru oranıyla birlikte hesap yapmakta zorluk çekiyor.
Dövizdeki son artış, ihracatçıya az da olsa bîr serum etkisi yarattı, ama artışın ani olması hammadde ve girdi fiyatlarının da yüzde 10'lar seviyesinde yükselmesine neden oldu. Hammadde fiyatlarındaki artış sonrası ihracatçının döviz kurundan sağladığı reel faydanın yüzde 12'ler düzeyinde kaldığı ifade ediliyor. Kısacası, piyasalarda son dönemde yaşanan dalgalanma ve kurdaki ani artış, ihracatçıları yine mutlu etmedi. İhracatçılar, dövizdeki belirsizlik nedeniyle ne tür bir taktik izleyeceğini de şu anda kestiremiyor.
Fırsatçılık tehlikesi var
Ekonomist olarak dövizdeki son artışın 2001 krizinden bu yana düşük kur nedeniyle zarar ettiklerini her platformda dile getiren ihracatçıların yarasına merhem olup olmadığını araştırdığımızda karşımıza çıkan ilk veri bu oldu. İhracatın çatı örgütü Türkiye İhracatçılar Meclisi(TİM) Başkanı Oğuz Satıcı, döviz kurundaki artışın ihracatçının kafasını karıştırmaması gerektiği görüşünü savunuyor. Özellikle hammadde üreticilerinin kurdaki artışı fırsat bilerek ürettikleri ürünlere zam yapmamaları gerektiğini tavsiye eden Satıcı, "Bu durumu kimse fırsat bilerek ihracatçıya yüklenmesin" dedi.
Yerli hammadde kazandırdı
Dövizdeki artış, Özellikle hazırgiyim ihracatçısına az da olsa bir soluk aldırmış gibi görülüyor. Uluslararası piyasalar- da düşük kur nedeniyle fiyat tutturamamaktan yakınan hazırgiyimciler, kurun yükselmesiyle rekabet güçlerini artırmış durumda. İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Süleyman Orakçıoğlu, daha önce 20-30 sente kadar indiği halde sipariş almakta zorlanan hazırgiyim ihracatçısının şimdi bu fiyatın üstünde bir fiyatla mal sattığına işaret ediyor.
Yerli girdi kullanan ihracatçının dövizdeki artış nedeniyle ithal hammadde kullanana göre elini daha da güçlendiğini kaydeden Orakçıoğlu, "Özellikle yerli girdi kullananlar, bu durumu kendi lehine çevirmesini bildi. Şu anda sektördeki ithal girdi oranı yüzde 30 düzeyinde" şeklinde açıklama bulundu.
Yabancı alıcıların büyük bir kısmının olmasa da bazılarının dövizdeki artış nedeniyle kendilerine fiyat baskısı yaptıklarının altını çizen Orakçıoğlu, bu konuda şu bilgileri verdi:
"Uluslararası alıcılar fiyat indirimi isteseler de ihracatçı buna yanaşmıyor. Zaten bu durum da çok etik değil. Özellikle AB'nin Çin'e 10 kategoride uyguladığı kota miktarlarının tutturulamamasıyla birlikte Avrupalı alıcıların Çin'e vermiş oldukları siparişlerin 7 ve 12'nci aydan itibaren Türkiye'ye kaydırılacağını tahmin ediyoruz. Bu da siparişlere yüzde 10 ile 15 oranında artış olarak yansıyacak."
Dengesizlik yarattı
İstanbul Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri (İHKİB) Çorap Komitesi Başkanı Özkan Karaca, kurdaki artış ve YTL'nin değer kaybetmesiyle birlikte Avrupalı alımcıların kendilerine fiyat indirme baskısı yaptıklarını söylüyor.
Çorapçıların fiyat kırmamayı tercih etmeleri nedeniyle bir talep artışı yaşamadıklarına dikkat çeken Karaca, "Yarın ne olacağı belli değil, günübirlik düşünüp fiyat kırmamak lazım. Sektördeki arkadaşlarıma fiyatla oyna-mamalarını tavsiye ediyorum, çünkü bir kez fiyat düşürüldüğünde tekrar yükseltmek mümkün olmuyor" diyor.
Özkan, hammadde üreticilerinin döviz fiyatlarından daha fazla zam yapmaları nedeniyle kendilerinin kurdaki artıştan yararlanamadıklarını, bu nedenle enflasyon düzeyinde bir kur artışı İstediklerini söylüyor.
2005 rakamları aşılacak
Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Aynur Bektaş, kurdaki artış nedeniyle Türk üreticilerine olan talebin arttığını ve 2006 sonunda 2005 ihracat rakamlarının aşılmasını beklediklerini söylüyor.
AB'den Türkiye'ye sürekli bir talep olduğuna işaret eden Bektaş, "Türkiye'nin kaliteli üretimi var ama fiyat nedeniyle hep eksilere gidiyorduk. Kurdaki artışla birlikte haziran ayının ilk 15 gününde geçen yılın aynı dönemine göre Türk mallarına olan talepte yüzde 10'luk bir artış oldu. Bu gidişle 2005 yılındaki ihracat rakamlarımızı geçeriz" diyor.
Kurdaki dikey çıkışın her sektörde olduğu gibi hazırgiyime de olumsuz etkilerinin olduğunu belirten Bektaş, özellikle tedarikçilerin aşın zam yapmaları nedeniyle hazırgiyimcilerin kurdaki artıştan pek yararlanamadığına dikkat çekiyor. Bektaş. uluslararası alıcıların fiyat düşürülmesine yönelik talepleri olduğu görüşlerine katılmadığını belirterek Türkiye'de artık oturmuş bir fiyat skalası olduğunu ve bundan aşağı fiyat verilmesinin mümkün olmadığını söylüyor.
Kapasite sorunu olabilir
Domino Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Umut Oran, kurda yaşanan sert ve hızlı çıkışların kimseye yaramadığını, ülkenin sağlıklı bir yol haritasına ihtiyaç duyduğunu söylüyor. İhracatçının kurdaki artışla birlikte fiyat yakalayabildiğine dikkat çeken Oran, ancak bu sefer hammadde fiyatlarının hızlı arttığını hatırlatıyor. Oran, "Hazırgiyim ihracatçısı talep üzerine üretim yapan, stoklu çalışmayan bir yapıya sahip. Bu nedenle hammadde fiyatlarındaki artış, olumsuzluk yaratıyor. Şu an çok ciddi bir oranda talep artışı yok, ama olsa bile bu durum kapasite sorunu yaratabilir" diyor.
Oran, kurun hareketli olduğu bu dönemde ihracatçıların hangi para biriminden mal satıyorlarsa o para biriminden borçlanmalarının daha iyi olacağı tavsiyesinde de bulunuyor.
İhracatçının sağlıklı bir biçimde çalışabilmesi için yatırım ortamının İyileştirilmesi gerektiğine dikkat çeken Oran, Türkiye'deki asgari ücretin AB'ye yeni giren 10 ülkedeki ücretten daha pahalı olduğu örneğini veriyor.
Yaraya merhem olmadı
Öte yandan döviz kurundaki artışın kendilerine hiçbir avantaj sağma-dağı görüşünü savunan ihracatçılar da var. APS Tekstil Yönetim Kurulu Başkanı Osman Benzeş, bu görüşü savunan ihracatçıların başında geliyor. Benzeş'e göre; dövizdeki şok artış, ihracatçı İçin bir avantaj değil tam tersi bir dezavantaj oluşturdu. İhracatçının üç yıldan bu yana düşük olan döviz kuru nedeniyle zarar ettiğini hatırlatan Benzeş, "Hammadde üreticisi de boş durmayıp, zam yaptı. Ortada bir kazanç falan yok" şeklinde açıklamada bulundu.
UKİ Yönetim Kurulu Başkam Turan Sarıgülle de Benzeş gibi aynı görüşleri paylaşan ihracatçılardan. Kurdaki son artışın ihracatçı açısından bir türbülans etkisi yaptığını belirten Sarı-gülle, kurun üç yıl Önceki seviyesine geldiğini, bunun da üç yıllık kaybı telafi etme adına avantajlı bir durum yaratmadığını söyledi.
Kaynak:Ekonomist/Haziran/2006
www.sahinlerholding.com
Döviz arttı,ihracatçı yine de sevinemiyor!
Düzenli Mod
