insankaynaklari.com içerik ekibi
Psikolojik testlerin kullanımı ile ilgili eleştirileri üç başlık altında toplayabiliriz: (1) Teknik, (2) Ahlaki ve (3) Sosyal. Teknik açıdan bakıldığında testler bireylerin gelecekteki davranışını, şimdiki davranış örneklemesine dayanarak tahmin etmekte etkilidir.
Ancak ölçmede hatadan kaçınılamayacağı için test sonuçları olasılıklarla ifade edilir. Testlerin güvenilirlik ve geçerlilik çalışmaları mükemmele yaklaşsa bile hata oranı sıfırlanamamaktadır. En üstün psikometrik nitelikleri olan testlerden bile alınan sonuçların, bireyin belirli davranışlarını ya da kişisel niteliklerini mutlak anlamda kusursuz bir şekilde yansıtamaz.
Yalnız bir kez uygulanan bir testten elde edilen sonucun, doğruluk düzeyi yüksek olsa bile birey için yaşam boyu bir seçim kriteri olarak bireye yarardan çok zarar getirebilir.
Psikolojik testlerin yanlış kullanımını önlemek ve bireylerin haklarını koruyabilmek amacıyla batı ülkelerinde testlerin sonuçlarıyla ilgili ahlak ilkeleri geliştirilmiştir. Uluslararası nitelik taşıyan bu ilkeler ülkemiz için de geçerlidir.
Amerikan Psikoloji Derneği'nin (APA) 1986'da benimsemiş olduğu 10 ilkeden psikolojik testlerle ilgili olanları yeterlilik, gizlilik, test güvenliği, test yayını ve test yorumudur.
Yeterlilik ilkesinin amacı, testlerin uygun olmayan kullanımının engellenmesi ile ilgilidir. Testlerin teknik niteliklerini bilmeyen, sosyal etkilerini değerlendiremeyen kimseler psikolojik testleri kullanamazlar. Psikolojik testlerin yalnızca nitelikli kişilerin kullanımına açık olması gereği testlerin dağıtımı konusunu ön plana çıkarır. Genelde Psikoloji ve Eğitim Bilimlerinde en az yüksek lisans eğitimi görmüş, psikolojik testlerin niteliklerini bilen ve gerekli uygulama standartlarını yerine getirecek kişiler testleri satın alabilirler. Ancak bu her gerekli eğitimi almış kişinin psikolojik testi (örneğin özel eğitim ve uzmanlaşmayı gerektiren Rorschach test gibi) kullanma yetkisine sahip olduğu anlamına gelmez.
Gizlilik ilkesi, bireylerle ilgili test verilerinin saklanması ile ilgilidir. Psikolojik testlerin sonuçları öncelikle bireye açıklanır ve bireyin bilgisi ve onayı dışında, yalnızca gerekli hallerde (bireyin problemlerini çözmede yardımcı olacak diğer meslek sahiplerine açıklanabilir. Test güvenliği gizlilik ilkesini de içerir ve psikolojik testleri ve benzer ölçme değerlendirme araçlarını geçersiz kılacak şekilde kamuya açık yayınlarda yer alamayacağı ile ilgilidir. Testlerin gazetelerde, popüler kitaplarda yer alması demek emek ve masraflarla geliştirilen testlerin güvenirlik, geçerlilik ve norm çalışmalarının zedelenmesi anlamına gelmektedir. Test yayını, bilimsel anlamda özenle geliştirilmiş testlerin bir elkitabı ile birlikte yayınlanması ilkesini içerir. Bu elkitaplarında testin hangi yaş grupları için geliştirildiği, hangi amaçlar için kullanılabileceği ve psikometrik niteliklerini (güvenirlik, geçerlilik, normatif veriler), puanların yorumlanmasını hakkında detaylı bilgiler bulunur. Test yorumu ise, test puanlarının isabetli bir şekilde kullanılması ve hatalı değerlendirmelerin önlenmesi için sonuçların yalnızca uzman kişiler tarafından açıklanmasını içerir.
Sosyal adalet ise test maddeleri geliştirilirken kullanılan dil, ifade ve test içeriğinin örneklemin niteliklerine en uygun olacak şekilde geliştirilmesi ile ilgilidir. Ya da eldeki test normlarından önemli farklar gösteren grupların belirlenerek, onlara uygun yeniden grup normları geliştirilmesini kapsar.
www.insankaynaklari.com
Psikolojik Testlerle İlgili Eleştiriler ve Tartışma Konuları
Düzenli Mod
