PSiKOMOTOR BECERiLERiN ÖĞRETiMi

Müslüm Doğan · #1 (**permalink**) 08-28-2006, 08:37 AM

PSIKOMOTOR BECERILERIN ÖĞRETIMI

Becerilerin öğretilmesi genellikle şu aşamalar içinde gerçekleştirilir;
1- Açıklama ve Demonstrasyon :
2- Beceriyi oluşturan temel davranışların öğrenilmesi ve tekrarı
3- Temel hareketlerin bütünleştirilmesi ,otomatikleştirilmesi

Birinci evre, becerinin bütünüyle zihne yerleştirilmesiyle ilgilidir.Bu evrede becerinin bütünüyle anlaşılması ve temel becerilerin tanınması ve bunlar arasındaki ilişkilerin açıklaması yapılır.Bu açıklamalar becerinin bir model tarafından gösterilmesi ,yapay modellerle çalışma becerinin şematik olarak gösterilmesi beklentilerin sıralanışı üzerinde yoğunlaşır.

Ikinci aşama, kişinin beceriyi öğrenmeye geçişi yer alır.Basit beceriler sırayla öğrenilerek elde edilebilir.Karmaşık becerilerde kendi başına bütünlüğü olan temel hareketlerin önce ayrı ayrı öğrenilmesi daha sonra bütünleştirilmesi daha yararlı sonuçlar vermektedir.Basketbol oyunu da birçok temel hareketi içeren bir karmaşık beceridir.

Beceri hareketinde en önemli nokta hareketlerin ait olduğu organa mal edilmesidir. Öğrenene yol gösterme tekrar ve pekiştirme yoluyla bu husus başarılabilir. Başlangıçta öğren-medeki duygusal yük (Heyecanlanma,kaygı duyma organları rahatça kullanmayı engelleyebilir.

Başlangıç safhasından sonra gelen evreye ara evre de denir. Bu evrede davranışların belirlenmiş ölçütlere göre yapılması ve uygun olmayan davranışların elimine edilmesi yapılır ve artık her hareket bir sonraki hareket için işaretçi durumuna geçer.Hareketlerin yapılmasının ilk aşamasında rehberlik ve öğrenene yapılacak geçici yardım çok önemlidir.

Üçüncü evrede becerinin temel hareketlerinin bütünleştirilmesi ve otomatik hale getirilmesi yer alır.Bu iş birbiriyle ilgili becerilerin hem aynı anda hem de sıra içinde yapılması gibi bir güçlüğü içinde taşır.Bu nedenle temel becerilerin bir önceki aşamada çok iyi öğrenilmiş olması gerekir.Bütünleşme işi yapılırken temel beceriler üzerinde ayrı bir çalışma yapılmaması beklenir bütünleştirilen davranışlar tekrarla otomatik hale getirilir.Bir başka deyişle beceriyi yapmada düşünmenin rolü azaltılır.

BECERILERIN KAZANILMASINDA TEKRAR

Tekrar etme beceri öğretiminin vazgeçilmez temel ilkesidir.Tekrar hareketlerde doğruluğu, keskinliği ve hızı arttırır.Beceride gelişme tekrarla sağlanır.Tekrar sürekli mi veya aralıklı mı yapılmalıdır? Sorusunun beceri öğretiminde önemli bir yeri vardır.Becerinin basitliği ve karma-şıklığı tekrarın ne kadar sık yapılacağını belirleyen önemli bir etmendir. Insanların sürekli çalış-ma kapasitesinin niteliği de tekrara ara vermeyi gerektirebilir.Insanın bir beceriyi öğrenmeye karşı takındığı tutum coşkusu ve heyecanını tükenmeyen bir enerjiyle sağlayabilir.Çok uzun aralıklı tekrarlar becerilerin kolayca öğrenilmesini zorlaştırır.Tekrar gelişmeyi sağladığı sürece yararlıdır ilkesi beceri öğretiminde göz önünde tutulmalıdır. Tekrar yapılırken hareketlerin doğru olup olmadığının bilgisini vermek yanlışların düzeltilmesi yönünden önem taşır[1].

GERI BILDIRIM/ DÖNÜT

Becerilerin öğrenilmesinde yapılan hareketlerin doğruluğunu ve isabet derecesini bilmek bir başka deyişle geribildirime sahip olmak gerekir.

Geribildirim doğru davranışın ödüllendirilmesiyle pekiştirici bir rol oynar.Ilgiyi ve güdüyü arttırır.Beceri öğretiminde geribildirimin gecikmeden yapılmasının yanlış davranışların kalıcılığını önlemek bakımından ayrı bir değeri vardır.Yanlış hareketler tekrar edilmeden düzeltme yoluna gidilmelidir.Geribildirim içten ya da dıştan gelebilir.Kişi hareketleri yaparken,yapış şeklinin nasıl bir sonuç getireceğini hissedebilir.Buna iç kontrol denir.Dıştan gelen ise öğrenenin hareketlerini standartlarla karşılaştırma sonucunda veya onu gözleyenlerin yaptığı hareketler sonunda onlardan aldığı bilgilerdir.

Geribildirimler öğrencinin anlayabileceği ve kullanabileceği biçimlerde verilirse daha etkili olur.Beceriler öğrenilirken kazancın somut olarak görülmesi gerekir.

BECERIDE SAĞLAMLIK

Beceri öğretiminde kalıcılığı sağlayan en önemli faktör ilk öğrenmelerin sağlamlığıdır. Uzun süre tekrar edilmeyen bir becerinin öğrenilmesinde en önemli faktör geçen süre değildir.Beceri başlangıçta ne kadar iyi öğrenilmişse o kadar dayanıklı ve kalıcı olmalıdır.Bu nedenle yeni becerilerin öğretiminde becerinin çok doğru öğrenilmesi ve otomatik hale getirilmesi gerekmektedir.

PSIKOMOTOR ÖĞRENMEDE ÖĞRETMENIN DIKKAT ETMESI GEREKEN NOKTALAR[2],

1- Ders ve konuyla ilgili psikomotor davranışların - becerilerin - neler olduğu saptanmalı.Bir konuyla ilgili olarak birçok beceri ortaya çıkabilir.Örneğin bir matematik probleminin çözümünde ona yakın beceriler ortaya çıkar,sayıları düzgün ve yerinde yazabilme ,işaretleri ve çizgileri düzgün çizebilme,dört işlemi yapabilme vb.Bu beceriler iyi yapılmadıkça hiç kimse matematik problemlerini yapamaz.Bunun gibi her dersin,her konunun gerektirdiği beceriler iyi ve önceden saptanmalıdır.
2- Saptanan psikomotor davranışların nasıl yapılacağını öğrencileri yeteri kadar göstermeli ve bu iş için en uygun metot seçilmelidir.
3- Öğrenciler gösterilen bu becerileri hemen arkasından uygulamalı
4- Öğrencinin ilk uygulaması dikkatle gözlenerek yanlış yaptığı yerler sözle veya yeniden gösterilerek düzeltilmeli
5- Öğrencilerin yanlış uygulamaları düzeltilirken mümkün olduğu kadar onların bir seferde düzeltilebilecekleri en önemli yanlışlıklar gösterilmeli yaptıkları bütün yanlışlıklar yavaş yavaş ortadan kaldırılmalıdır.
6- Öncelikle öğrencilerin iyi yaptığı uygulamaları söylemeli ve sonra yanlış yapılanlara geçilmelidir.Yerme mümkün olduğu kadar az yapılmalıdır.
7- Öğrencileri yeteri kadar ödev verilmeli bunun için zaman,yer ve araç-gereç sağlanmalıdır.
8- Zaman zaman öğrencilerin unutmalarını da düşünerek gösteriler yapılmalı ve bilgiler tazelenmeli
9- Doğru ve yerinde yapılan psikomotor davranışları desteklemeli
10- Psikomotor davranışları öğrendikten sonra öğrenmenin hem öğretmen hem de öğrenciler tarafından bir değerlendirilmesi yapılmalıdır.

[1] Gökmen, Hülya , Tansu Karagül ve F. Hülya Aşçı, “Psikomotor Gelişim”,1995, Ankara, T.C. Başbakanlık Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Yayın no: 139.

[2] Senemoğlu, Nuray, Gelişim Öğrenme ve Öğretme (Kuramdan Uygulamaya) :Ankara, Ertem Matbaacılık,1997.