Kurumsal sosyal sorumluluk nedir?
Korkmaz İlkorur
Değişen Türkiye'nin gündemine aniden yeni kavramlar düşüyor. İstesek de istemesek de bu kavramların gereklerini yerine getirmek zorundayız. Zira, fakirlikten kurtulmak için dünyaya bağlanması gerektiğini anlayan Türkiye, bunun, Çetin Altan ustanın deyimi ile 'baltayla keman çalma tiryakiliği' ile değil ancak çağdaş ve uluslararası kabul görmüş düşünce ve davranış tarzı ile mümkün olduğunu anlamaya başlıyor. Gündeme yakın geçmişte düşen kavramlardan bir tanesi 'yönetişim' idi. Artık biliyoruz ki, genel bir ilke olarak 'nerede bir kurum var, orada bir yönetişim meselesi var' ve dolayısıyla, kuruma taraf olan tüm öğeler kurum için doğru yönetişim ilkelerine uygun davranmak zorundalar. Genel olarak bunu öğrendik ama, Türkiye'de her kurum 'bir kurum' olduğunu pek hatırlamak istemiyor. Örneğin, kamu kurumları, hükümetler, okullar, spor kulüpleri, siyasi partiler, sivil toplum örgütleri ve daha nicesi birer kurumdur ve kendilerine özgü ve doğru 'yönetişimi' uygulamak zorundadır. İnşallah onlarda da olacak; ama, şimdi, yük, 'yönetişim' denilince 'kurumsal yönetişim' adı altında özel sektör şirketlerinin üstüne binmiş gözüküyor, sanki Türkiye'de tek kurum ve sorun 'şirket'lermiş gibi.
Son zamanlarda gündemimize düşen bir diğer kavram da 'kurumsal sosyal sorumluluk' (KSS). Nasıl 'kurumsal yönetişim'in kuvvetli bir savunucusu isek, 'sosyal sorumluluğun' da kuvvetli bir savunucusuyuz; ama, daha başlangıçtan konuyu doğru boyutuna oturtmak gerekiyor. Genel olarak tarif edecek olursak, sosyal sorumluluk, her bir kurumun, kendi iç unsurlarına yönelik sorumlulukların dışında kalan unsurlara olan sorumluluğunu tarif eder. En küçük kurum birimi olan ailede, ana, baba, çocukların sorumlulukları ve yaşanılan mekâna olan sorumluluklar içsel sorumluluklardır. Bu tür sorumluluklar, uygulamada istisnası olsa da, zorunludur. Ailenin, komşusuna, yaşadığı çevreye, ait olduğu topluma olan sorumlulukları ise sosyal boyuttaki sorumluluğunu oluşturur ve zorunluluktan çok 'gönüllülük' ilkesine dayanır. O nedenle de büyük ölçüde bir eğitim ve kültür meselesidir; o nedenle de, uygulanması bir 'kafa değişikliği' gerektirir.
Türkiye'nin gündemine geniş ölçekte girmekte olan sosyal sorumluluğun bir alt bölümü 'kurumsal sosyal sorumluluk'tur. İngilizcedeki 'Corporate Social Responsibility' teriminden gelmektedir. Aynen, 'governance' (yönetişim) üst kavramı ve onun alt bölümü 'corporate governance' (kurumsal yönetişim) gibi.
Türkiye'de 'corporate governance' terimi 'şirket yönetişimi' olarak değil de 'kurumsal yönetişim' olarak tercüme edildiği için, yönetişim sanki bir tek şirketler için gerekiyormuş gibi bir anlayış doğdu. Diğer kurumlar 'yönetişim' gereğini üzerlerine hiç almıyorlar. Aynı hatayı burada da yapıyoruz . Sosyal sorumluluk yalnızca şirketleri ilgilendiren bir konu değildir. Sosyal sorumluluk üst kavramını işlemeden, kurumsal sosyal sorumluluk adı altında yalnızca şirketleri işaret edince diğer kurumlar bu konuda sorumluluk almak gereğini duymayacaklardır.
Sosyal sorumluluğu toplumun her kurumuna aşılamak zorundayız. Bunu yapmanın yolu da daha ilköğretimden itibaren 'toplum hizmeti' kavramını genç beyinlere işlemekten başlar. Bugün dünyada ve hatta giderek Türkiye özel eğitiminde yaygınlaşan uluslararası bakalorya müfredatının en önemli öğelerinden birisi bu toplum hizmetidir.
Son olarak, şunu da söylemeliyiz. Şirket sosyal sorumluluğu, şirket yönetişiminin bir parçası değildir. İkisi ayrı ayrı şeylerdir. Şirket yönetişimi kavramı içsel sorumluluklar ile ilgilidir ve çok büyük ölçüde şirket değerinin artırılmasına yöneliktir. Bugün, sigara ve silah fabrikaları ürettikleri mallar nedeni ile, topluma fayda üretmek için ne kadar sürekli proje üretirlerse üretsinler, sosyal sorumluluk açısından eksidedirler. Ama, şirket yönetişiminin ana tarifi açısından çok iyi yönetişime sahip olabilirler.
Sosyal sorumlulukta doğru başlayalım, doğru gidelim. Yükü, yalnızca özel sektöre bindirmeyelim.
Kurumsal sosyal sorumluluk nedir?
Düzenli Mod
