Yeni ekonomide 'insan' büyümenin ve gelişmenin odak noktasına yerleştiriliyor. Türkiye'deki firmalar da bu gelişmeleri yakından takip edip uygulamaya çalışıyor. Bu gelişmeleri şirketlerine uygulayan yöneticiler profesyonelleşmeye büyük önem veriyor.
İş dünyasının yükselen değerleri arasında olan insan kaynakları fonksiyonu şirketlerin en önemli odaklarından biri haline geldi. Artık şirketler strateji, organizasyon ve teknolojik yatırım kararı alırken insan faktörünü göz önüne alarak hareket etmeye başladı.
Son on yılda Türkiye'de insan kaynakları yönetiminde büyük gelişmeler kaydedildi. İnsan kaynakları yönetiminin profesyonel birikim gerektiren bir uzmanlık alanı olduğu bilinci yaygınlaştıkça birçok işletmede etkili insan kaynakları uygulamalarının devreye girdiğini görüyoruz. İK departmanının başlıca görevi, firmanın gelişme ve büyüme stratejisine altyapı hazırlamaktır.
Türkiye'de son yıllarda giderek ön plana çıkan ve önem kazanan insan kaynakları yönetimi, 1960'lı yıllara kadar şirketlerde "Personel Kontrolü" olarak çalışıyordu. Bu personel kontrolü sistemi; şirket stratejisine bağlı, şirketiçi kriterlere yönelik ve işgücünün etkili ve ekonomik kullanımına dayalı bir şekilde çalışıyordu.
Personel kontrolü sistemi, 1960'lar ve 1970'ler arasında "Personel Yönetimi" olarak iş hayatımızda yerini aldı. Personel yönetimi, personel kontrolünün aksine şirket stratejisinden ayrı (ücretlendirme, iş değerleme) hareket edip organizasyon ve çalışanlar arasında denge sağlayan bir yapıda çalıştı. Bu sistemde şirket içi kriterlere yönelik davranılıyordu.
İnsan artık sermaye gibi oldu
Yerelliğin ortadan kalkması ve globalleşmenin hızla artmasıyla firmalarda insan, artık sermaye gibi oldu. Çalışanların şirketin başarısı için önemli bir faktör olarak algılandığı ve rol yönetiminin önem kazandığı 1980–2000 yılları arasında personel yönetiminde artık insan kaynakları yönetimine geçiş sağlanmıştı. 2000'li yıllarda ise insan yönetimi değil, insan sermayesi olarak önem kazandı. İlk başlarda insanlar üretim faktörü ve gider kalemi olarak görülürken İK departmanları göstermelik olarak nitelendiriliyordu. Bugün ise insan faktörü kalite, müşteri odaklılık ve kurumsal etkinlik açısından hayati önem taşıyor. İnsanlar bir gelir kaynağı ve İK yönetimi operasyonel bir gereklilik olarak görülüyor. Türkiye'de insan kaynakları yönetiminin her alanında çok başarılı uygulamalar var. Ancak gelinmesi gereken nokta, bu uygulamaların yaygınlığınının kalıcılığını, geliştirilmesini ve en önemlisi entegrasyonunu sağlayarak kurumlarda sürdürülebilir değer artışı yaratmak.
Tabelalar değişti
İşveren, işi veren olmasını sağlayan insan için şartlarını iyileştirdi. "Sen artık sadece personel değil, benim işimin kaynağısın." dedi. Personel müdürlüğünün hem tabelasını hem de görevini değiştirdi. Artık Türkiye'deki birçok firmada insanın kaynak olması için bir departman var. Ancak dünyayı sarsan bu değişmeler Türkiye'ye 1980'lerden sonra gelmeye başladı. 1990'lardan sonra kurulan şirketlerde insan kaynakları daha çok önem kazanmaya başladı. Firmalar daha kurulma aşamasında insan kaynakları departmanlarını kurdular.
Önümüzdeki 5 yıl önemli
Önümüzdeki 5 yılda firmalardaki insan kaynakları departmanlarının çağdaş işlevlere daha fazla ağırlık ve öncelik vermesi gerekiyor. Küreselleşme döneminin gerektirdiği rekabet refleksleri ancak bu tür bir yaklaşımla kazanılabilecek. Yeni ekonomide insan, müşteri olarak odak noktasında bulunduğu için firma içinde de insana yeni bilgi ve becerilerin kazandırılması zorunlu oluyor.
Batı'da insan kaynakları yönetiminin üstlendiği rolün büyük bir değişime uğradığı görülüyor. Artık insan kaynakları, stratejik yönetimin ayrılmaz bir unsuru olarak görülüyor. Şirketlerin hemen hemen hepsinde insan kaynaklarından sorumlu yönetici üst yönetimde yer alıyor. Bilinen insan kaynakları sorumluluk alanlarının dışında kurum kültürü yaratma, kurumsal iletişim ve çalışanların yetkinliklerinin geliştirilmesi en çok önem verilen alanlar olarak öne çıkıyor.
Gelişme sürecinde hayat boyu eğitimin, sağlığın ve araştırma–geliştirme faaliyetlerinin öneminin daha da arttığı bilinen bir olgudur. Planlı dönemde insan kaynaklarının geliştirilmesine önem verilmiş olmakla birlikte, bu alanda daha hızlı bir gelişme sağlanmasına ihtiyaç bulunmaktadır.
İK departmanının fonksiyonları
Günümüzde içeriği değişen ve kapsamı genişleyen "İnsan Kaynakları Yönetimi" bir yönüyle istihdam ilişkisinin yapısını değerlendiren bir uygulama alanı olarak devam ederken, diğer yönüyle günümüzde organizasyon yapısında ve istihdam ilişkisinde, özellikle teknolojiye bağlı olarak yaşanan değişim sonucu, insan kaynakları yönetimi fonksiyonlarındaki farklılaşmayı incelemektedir.
Bir şirkette insan kaynakları ne yapar; insan kaynakları sistemlerinin tasarımı ve oluşturulması, ücret ve ek kazanç sistemi tasarımı, yönetici temini, eleman temini, performans sistemi, yönetici yetiştirme programı, kariyer planlama, eğitim, insan kaynakları bilgi sistemleri ve bordrolama işlerini yerine getiriyor.
http://www.zaman.com.tr/2001/02/18/i...kaynaklari.htm