Kurumsal Yönetişim ve İnsan Kaynaklarının Rolü


Dr. Yılmaz Argüden (ARGE Danışmanlık Yönetim Kurulu Başkanı)


12. Ulusal İnsan Yönetimi Kongresi’nin “Eğilimler” başlığı altında yer verdiği, Türkiye’nin önemli gündem konularından birini kapsayan oturumda; kurumsal yönetişimde insan kaynaklarının rolü üzerinde duruldu.
Ernst & Young İnsan Kaynakları Danışmanlığı Bölüm Başkanı Müge Yalçın’ın sunduğu oturumda konuşmacı Dr. Yılmaz Argüden’di. Yılmaz Argüden sözlerine, yönetişimin yönetimden farklı bir kavram olduğunu vurgulayarak başladı…

Yönetişim, yönetimden farklı olarak, yönetim, iletişim ve etkileşim kavramlarının birleşiminden oluşmuştur ve birlikte yönetmek anlamına gelmektedir. Birlikte yönetebilmek için, kişilerin aynı bilgi düzeyine sahip olması gerekir. Yönetişim, eğitim seviyesinin yüksek olduğu kurumlarda daha rahattır fakat herkes yönetimde söz sahibi olmak istediği için, zor bir olgudur.

Şirketlerde iyi yönetişim…

“Corporate Governance” kavramıyla aynı anlama gelen kurumsal yönetişim, kurumdaki farklı paydaşların nasıl yönetildiğini ve denetlendiğini anlatan “kurum anayasası” gibidir.

Son dönemde, bütün paydaşlara getiri sağlayan şirketler kurulmaya başlandı; bu şirketlerde aynı zamanda paydaşların ağırlığı artmaya başlamış durumda… Örneğin, çalışanlarına iyi bakmayan şirketler, çalışanlarını ellerinde tutamıyor ya da çevresini kirleten fabrikalar sonunda kendi atıklarında boğulmaya mahkum oluyorlar.

Bu bağlamda iyi yönetişim; tüm paydaşların sorumluluklarının netleştirilmesini ve karşılanmasını gerektiriyor.

İyi yönetişim toplumsal alanda karşımıza dört şekilde çıkıyor:

Kamu düzeyinde; katılımcı demokrasiyi sağlıyor,
Özel sektör düzeyinde; başarılı kurumları oluşturuyor,
Sivil Toplum Kuruluşları düzeyinde; iyi yönetildiğinde toplumda önemli değişimlere yol açıyor,
Kişiler düzeyinde; faydalı bireyler oluşmasını sağlıyor.
İyi kurumsal yönetime sahip olan şirketler;

Finansal piyasalara,
Çalışanlarına,
Tedarikçilerine,
Müşterilerine ve
Topluma güven veren kurumsal yönetime sahip kuruluşlardır.
“Bir zincirin gücü, en zayıf halkanın gücü kadardır.”

Kurumsal yönetişimde asıl hedef, güven vermek odaklı olmalıdır. Yönetim ve kontrol sistemlerinin; saydam, görünür, tutarlı ve hesap verebilir nitelikte olmasını gerektirir. Bu özellikleri dört ana ilke şeklinde özetleyebiliriz;

Şeffaflık; Bu konuda aktif açıklık kavramına dikkat edilmelidir. Güven için bilgi gerekir. Her işini açıkça ifade edebilen kurumlara daha çok güvenilir. Bir şeyin neden ve nasıl yapıldığının açık olması güveni artırır. Örneğin; uluslararası muhasebe sistemleri kullanan bir şirketin, yurt dışına açılma olasılığı daha fazladır, çünkü tüm dünyada anlaşılabilen bir dil kullanmaktadır.
Adillik; Kurum içinde adil davranıldığına inanılmıyorsa güven sarsılır. Herkese eşit muamele yapılmalı ve kaynak dağılımında rasyonel olunmalıdır.
Hesap verebilirlik; her işin bir yaptırımı vardır. Kurum, her yaptığının nedenini açıklayabilmelidir. Değer yaratmaya yönelik çalışmalar yapılmalı ve bunu destekleyen ödüllendirme sistemleri kurulmalıdır; objektif performans değerlendirme kriterleri oluşturulmalı verimliliğin sürekli olarak izlenmesi sağlanmalıdır.
Sorumluluk; Kurum içine ve dışına karşı sorumluluklar bilinmelidir. Net rol dağılımları yapılmalı ve yönetim organları arasındaki ilişkiler kurallara bağlanmalıdır. Bağımsız ve etkin dış üyelere yönetimde yer verilmeli ve her kademede katılımcılık yaygınlaştırılmalıdır.
Kurumsal yönetişim için yönetim anlayışı…

Yönetim, şirket varlıklarından şahsi menfaat sağlamamalıdır.
Şirket doğrudan ya da dolaylı yoldan kontrol ettiği şirketlerle piyasa koşullarına uymayan fiyatlarla alışveriş yapmamalıdır.
Bir yöneticinin kurum kaynaklarını kullanarak kendileri için bir imparatorluk kurmaları önlenmelidir.
Yönetimin, atamaları işi en iyi yapacaklar yerine kendine yakın olanlardan seçmesi önlenmelidir.
İçerden edinilen bilgiyle hisse alım satımı yapılması önlenmelidir.
Şirket içi denetim ve kontrol mekanizmalarının sağlıklı çalışması sağlanmalıdır.
Çalışanların şirket ile çıkar çatışması konumundan kaçınmaları konusunda eğitilmeleri ve bu konunun gözlenmesi sağlanmalıdır.
Hissedarlardan herhangi birinin diğerleri karşısında kayırılmaması ve hissedarlar ile yapılan ticari işlemlerin piyasa şartlarında gerçekleşmesine azami dikkat gösterilmesi gereklidir.
Şirketin her şeyin en iyisini kendisinin yaptığı iddiası ile kurum dışı bilgi kaynaklarına ve gelişmelere karşı kapalı olmaması gerekir.
Kurumsal gelişimin sürekliliği sağlanmalıdır.
Şirketin değerini etkileyecek gelişmeler zamanında değerlendirilmelidir.
İnsanı iyi yöneten, işini de iyi yönetir…

Şartlar değiştiği zaman, stratejiler de değişmelidir. İnsan kaynaklarını yönetebilmek için insan kaynakları konusunun yanı sıra, iş bütününü, stratejileri ve karlılığı getiren faktörler hakkında bilgi sahibi olunmalı, insanlar tanınmalı, yönlendirilebilmeli ve motive edilebilmek için gereken iletişim bilgilerine sahip olunmalı, sağduyulu ve adil olunmalıdır. İnsanlar yetkinlikleriyle ilgili pozisyonlarda konumlandırılmalıdır. Sadece kurum içindeki değil dışındaki kaynakları da takip etmek gerekir. Hangi işi sektörde kimin iyi yaptığını bilmek buna örnek olabilir.

Yetenekli insan kaynaklarını cezp etme yöntemleri

Öncelikle kurumun performans ölçümü için konulan hedefler gerçekçi olmalıdır. Başarılar örnekler geniş çapta kutlanarak iyi örnek olarak kurum içinde yaygınlaştırılmalıdır, çalışanlara gelişim fırsatları verilmeli, verilen ödüller çalışanlara uygun olmalıdır. Ayrıca kurum içindeki bilgi ve deneyimin kurumsallaştırılması desteklenmelidir.

Özet olarak; kurumsal yönetim sadece yapısal önlemlerle değil, yönetim anlayışıyla da hayata geçebilir. Bununla birlikte, şirket değerini artırmak için, sistemler bu doğrultuda kurulmalı ve yönetimde bu anlayıştaki kişilere yer verilmelidir.

Bu yazı 09/12/2004 tarihinde yayımlanmıştır.

__________________
Simge Velipaşalar