ISO 9000
ISO 9000 Kalite Standartlarının Tanımı
TS 9000 kalite standardı serisi, tedarikçi firmalar, bunların müşterileri ve belgelendirme kuruluşlarının kullanımı için yayınlanmış, ISO 9000 kalite standartları serisinin tam bir çevirisidir. Bu standartlar kaliteye önem verildiğinin ve kalite ihtiyaçlarının karşılanabileceğinin müşterilere kanıtlayacak etkin bir kalite sisteminin nasıl kurulabileceğini, dokümante edilebileceğini ve sürekliliğinin nasıl sağlanabileceği konusunda yol gösterir.
Bu standartların başka bir tanımımı ise şu şekilde verilebilir: ISO 9000 gerek bir kalite sistemi oluşturabilmek gerekse mevcut bir kalite sistemi değerlendirmek amacıyla kullanılabilen bir kalite yönetim modelidir. Bu ise birçok endüstrileşmiş ülkede kabul gören bir standarda uygunluk demektir. Söz konusu model sağduyuya dayalı bir yönetim sistemi için bir dizi şart sağlamakla ve uygulama için gerekli araçları vermektedir. Diğer yandan model, yönetim kontrolünde ve organizasyonun toplam etkinliğinde iyileştirmeler yapılması fırsatını verir.
ISO 9000 standartlar serisi bir imalat organizasyonunun terminolojisi ile yazılmış olmakla birlikte, yazılım vb. sektörlerde faaliyet gösteren herhangi bir organizasyona da uygulanabilir özelliğe sahiptir.
Uluslar arası alanda kabul görmüş olan bu standartlar konuyla ilgili tarafların genel görüşünü yansıtmaktadır. Standart, beklenen kalite sistemi modelini kolaylıkla ve verimlilikle sağlamak amacıyla bazı bölümlere ayrılmıştır.
ISO 9000 Kalite Standartlarının Bölümleri Ve Karşılaştırılması
Standardın üç ana kısmı şu şekilde sıralanmaktadır:
• ISO 9001 – Ürünün geliştirilmesi ve tasarımından,üretim, ürünün kurulup çalıştırılması(tesisi) ve servis işlemlerine işlemlerine kadar imalatın tüm hususlarınile ilgili firmalar için Kalite Güvencesi standartıdır. Bilgisayar, otomobil, çeşitli aletler yapan firmalar ve bu firmaların ürün tasarımı da yapan satıcı firmaları bu çeşit firmalara örnektir. Satandart büyüklüğü değil fonksiyona dayanır.. örneğin sadece 90 kişi çalıştıran bir firmada yukarıdaki fonksiyonlara sahipse ISO 9001’e başvurabilirler. ISO 9001 oniki maddeden oluşmaltadır.
• ISO 9002 – Bir ürünün üretim ve kurulması ile ilgilenen ve özellike uzun tek bir prosesi veya çok sayıda prosesi olan firmaların Kalite Güvencesi standartıdır. Örneğin;çubuklar halinde metal malzemeyi, boru veya tüp haline bir tüp imalatçısı, Arge fonksiyonu olmayan kimyasak ürün imalatçısı, veya nakliye, paketleme, dağıtım ve taşıma gibi hizmetler yapan hizmet firmaları bu standartlar için başvurabilirler.ISO 9002 onsekiz madde içinde açıklanmaktadır.
• ISO 9003 –Nispeten basit ve düzgün bir imalatı olan veya müşterilerine üretim süreçlerine ilişkin Kalite Güvencesi vermek isteyen firmalar içim ve sadece teest aşamalarını içeren bir Kalite Güvence standartıdır. Bu standart , ürün testi yapan tesisleri olan firmalar için, veya hizmet firmaları için uygun olabilir. Standart oniki maddede açıklanmıştır.
Bunların dışında açıklayıcı ve tavsiye niteliği taşıyan ve henüz bir kısmı taslak aşamasında olan sistem standartları da sıralanmıştır:
• ISO 9000 Seçim ve Kullanım Kılavuzu
• ISO 9000-2 ISO 9001, 9002 ve 9003 İçin Uygulama Kılavuzu
• ISO 9000-3 Yazılımın Geliştirilmesi, Tedariki ve Desteklenmesi için ISO 9001 Uygulama Modeli
• ISO 9004 Kalite yönetimi ve kalite sistemi elemanları kılavuzu
• ISO 9004-2 Hizmet sektörü için kalite güvencesi modeli
• ISO 9004-3 Proses için kalite güvencesi modeli
• ISO 9004-4 Kalite geliştirme kılavuzu
ISO 9000 Kalite Yönetimi Ve Kalite Güvencesi Standartları Seçim ve Kullanım Kılavuzunun kapsam ve uygulama alanı:
1. Temel kalite kavramları arasındaki farklılık ve ilişkilere açıklık kazandırmak.
2. Kuruluş içi kalite yönetimi ve dışı kalite güvencesi amacıyla kullanılabilen kalite sistemi ile ilgili standart serisinin seçim ve kullanım kurallarını belirlemek üzere yol göstermektir. (Corrigan, 1994
Bu standartta yönetim ve kalite güvencesi politikasının uygulamaya konulmasındaki esaslar bulunmaktadır. Farklı kalite kavramları arasındaki ilişki ve üç modelin kullanım kuralları bu standartta belirtilmektedir.
ISO 9001 : Bu model tasarım/geliştirme veya montaj yapan ve servis hizmeti gören kuruluşların yerine getirmesi gereken şartları vermektedir ve tedarikçi tarafından tasarımdan hizmete kadar olan aşamalarda belirlenen ihtiyaçlara uygunluğu güvence altına almak amacıyla kullanılır.
ISO 9002 : Ürünler için belirlenen şartların daha önceden hazırlanmış tasarım ve şartnamelerde belirtildiği durumlarda kullanılır ve özellikle tasarlanmış ve onaylanmış tasarımların imalatını yapan kuruluşlar için uygundur. ISO 9001 ’in şartları ISO 9002 ’den daha sıkı değildir. Gerçekte standartta verilen hususların tamamına yakını birbirinin aynısıdır..
Yalnız ISO 9002 tasarım/geliştirme ve servis modüllerini kapsamaktadır.
ISO 9003 : basit imalat adımlarına sahip ve mamul özelliklerinin sağlandığı son kontrollerde onaylanabileceği mamulleri üreten kuruluşlar tarafından uygulanır. Firma bitmiş yarı mamulleri alarak bunları monte etmek durumunda ise ve bu iş için müşterinin tasarımını kullanıyorsa, bu durumda ISO 9003 en uygun kalite sistem standardıdır. Bu modelde ISO 9004 ’ de yer alan kalite sistem standartlarının yarısı öngörülmüş ve 2. modelden daha esnek düşünülmüştür.
Kalite yönetimi ve kalite sistemi elemanları kılavuzu ve uygulama alanı : Kalite yönetimi sisteminin geliştirilerek tatbik edilmesi için temel elemanları tanımlamak ve ISO 9000 ve sistem standartlarında karşılıklı referans gösterilen kalite sistem elemanlarının her birinin irdelenmesini sağlamaktır. ISO 9004 kalite yönetimi konusunda bir kılavuzdur.
ISO Standartları
Düzenli Mod
