Tanım



Şirket karneleri her türlü organizasyonun stratejik faaliyetlerini ölçülebilir operasyonel başarı kriterlerine indirgeyen araçlardır. Karne uygulaması üst yönetime ve orta kademe yöneticilere devamlı geri bildirim sağlayan bir yönetim sistemidir. Organizasyonun stratejik hedefleri doğrultusunda performansın iyileştirilmesi için örgütün hem iç işleyişine hem de faaliyetlerin ölçülebilir sonuçlarına yönelik geri bildirim sağlarlar. Şirket karneleri organizasyonda farklı iş alanları için yapılabilir (müşteri hizmetleri, operasyon, pazarlama) zira her iş alanını için farklı değişkenler ele alınabilir.

Özellikle yoğun rekabetin daha sağlıklı bir ileri görüşü gerektirdiği sektörlerde sadece geçmiş mali verilere bakarak ve belli bir bütçe çerçevesine bağlı kalarak alınan kararlar günün piyasa şartları karşısında yetersiz kalmaktadır. Geçmişte müşteri tatmini, çalışan memnuniyeti, ve iş akışlarındaki verimlilik gibi kolay ölçülemeyip değerlendirme dışı kalmış faktörlerin günümüz rekabet koşullarında değer yarattığı ve finansal kalemlere yansıdığı görülmüştür. Harvard Business School’dan Robert Kaplan ve yönetim danışmanı David Norton, performans yönetimine yönelik geliştirdikleri karneleri yeni bir yönetim metodu olarak 1992’de Harvard Business Review’daki bir makalede yayımlamışlardır. ABD’de 1993 yılında çıkan “Hükümet Performans ve Sonuçları Yasası” kamu tüzel kişilikleri için stratejik planı ve performans ölçümünü hukuki bir zorunluluk haline getirmiştir.

Neden Şirket Karneleri (Avantajlar)?


Üst düzey stratejik kararlar tüm organizasyonda ölçülebilir operasyonel aktivitelere dönüşüp sürekli ve standart bir takip sistemi sağlar.
En yüksek performans için en kilit iş akışlarına odaklanılıp hangi değişkenlerin ölçüleceği belirlenir. Şirketin öncelikli hedefleri ölçülebilir hale getirilir.
Karneler örgütsel değişikliklere sebep olur.
Karneler organizasyondaki herkesin en tepeden en aşağıya kadar amaç ve performanslarını uyumlu bir noktaya getirir.
Üst yönetimin kaynaklarını nereye yönlendirmesi gerektiğini gösteren bir pusula görevi görür.
Ölçüm sisteminin sağladığı netlik, bütçe kararlarında ve kontrol noktalarının belirlenmesinde çabukluk ve kolaylık sağlar.
Karnedeki göstergeler organizasyondaki en iyi uygulamaları açığa çıkartıp önceden belirlenen hedeflerin neresinde bulunulduğunu ortaya koyar. Buna göre hedefler rekabet ve maliyet şartlarını da göz önüne alarak yeniden belirlenebilir.
Karnelerin içerdiği kilit performans kriterleri üst yönetimin detayların içinde kaybolmasını engeller ve stratejik kararların alınmasında hızlı ve etkin bir araç görevi görür.

Dezavantajlar?

Müşteri, çalışanlar ve iş akışı ile ilgili faktörlerin mali tablolara etkisi ilişkilendirilmediği zaman önemlerini kaybetme riski söz konusudur.
Karnelerin içeriği güncellenmezse önemini/önceliğini kaybeden kriterler sürekli ölçülmeye devam eder ya da karne uygulaması işlevini yitirir.


Karnelerin İçeriği
Karneler oluşturulurken birbirini besleyen dört ana perspektif vardır. Bunlar aşağıda belirtilen 4 soruya cevap ararlar. Cevapların olumluluk derecesi de çeşitli kriterlerin ölçülmesi ve hedeflerle karşılaştırılması ile belirlenir. Kurum kendi hedef ve stratejisine göre ölçüleri değiştirebilir.

• Hissedarlarımız bizi nasıl görüyor?
• Müşterilerimiz bizi nasıl görüyor?
• İş akışlarımızı nasıl geliştirebiliriz?
• Değişir ve gelişirken nasıl değer yaratabiliriz?

Karnenin Oluşturulması Süreci

Yukarıdaki tablonun oluşturulması en üst yönetimden fonksiyonel birim yöneticilerini de içine alan bir takım ile detaylı bir çalışmayı gerektirir. Adımlar özetle şöyledir:
1- Stratejik hedeflerin belirlenmesi
2- Hedefler doğrultusunda nelerin ölçüleceğinin belirlenmesi ve önceliklendirilmesi
3- Seçilmiş kriterlerin nasıl ve hangi sıklıkta ölçüleceğinin belirlenmesi (bilgi sistemlerinin yeterliliği, anketler, ek danışmanlık ihtiyaci)
4- Her bir kriter için somut bir hedef konulması ve hedefin altında kalınması veya aşılması durumunda alınacak aksiyonların belirlenmesi (karnelerin, çalışanların performans değerlendirmesine bağlanması, ödüllendirme, çıkan sonuçların analizi ile gerçek sebeplere inme ve tedbirler)

Kaynaklar:
http://www.balancedscorecard.org/
http://www.toolpack.com/scorecard.html

www.gencbilim.com

__________________
Bilgen Hündür
İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi
İnsan Kaynakları Yönetimi Programı
Yüksek Lisans Öğrencisi